<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" >

<channel>
	<title>Software médico para gestión de clínicas en la nube</title>
	<atom:link href="https://pro.docfav.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://pro.docfav.com</link>
	<description>Docfav - Consigue el mejor software médico en la nube para gestión de consultas clínicas y profesionales. ¡Ahorra tiempo con esta aplicación!</description>
	<lastBuildDate>Wed, 11 Nov 2026 10:48:45 +0000</lastBuildDate>
	<language>es</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2025/12/Logo.png</url>
	<title>Software médico para gestión de clínicas en la nube</title>
	<link>https://pro.docfav.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Consentimiento informado en fisioterapia en España: qué debe incluir y modelo</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-fisioterapia</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iker Martínez Pérez]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 12 Nov 2026 11:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18282</guid>

					<description><![CDATA[Qué exige la Ley 41/2002 para el consentimiento informado en fisioterapia, cuándo debe ser por escrito, qué información dar al paciente y un modelo de una página para adaptar a tu consulta.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18282" class="elementor elementor-18282" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-2bbb461 e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="2bbb461" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-af5c5ab blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="af5c5ab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img fetchpriority="high" decoding="async" width="1400" height="933" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/consentimiento-informado-fisioterapia-colombia-1400.jpg" class="attachment-full size-full wp-image-18122" alt="Fisioterapeuta y paciente revisando un documento de consentimiento en la consulta" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/consentimiento-informado-fisioterapia-colombia-1400.jpg 1400w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/consentimiento-informado-fisioterapia-colombia-1400-768x512.jpg 768w" sizes="(max-width: 1400px) 100vw, 1400px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-a855ec7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="a855ec7" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-843be54 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="843be54" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Consentimiento informado en fisioterapia en España: qué debe incluir y modelo</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8c82a02 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="8c82a02" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iker Martínez Pérez					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>noviembre 12, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										7 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6fbd2e6 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="6fbd2e6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>La <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002</a> exige el consentimiento libre y voluntario del paciente para toda actuación en el ámbito de la salud (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.1</a>).</li><li>Es verbal por regla general. Debe ser por escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y procedimientos con riesgos notorios y previsibles para la salud.</li><li>Antes del consentimiento escrito, se informa de las consecuencias, los riesgos y las contraindicaciones (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">artículo 10</a>).</li><li>El paciente puede revocar su consentimiento por escrito en cualquier momento.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-efcfd4d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="efcfd4d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es el consentimiento informado en fisioterapia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2a496d5 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2a496d5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es la conformidad libre y voluntaria del paciente con el tratamiento que le propones, dada después de recibir información adecuada y de valorar las opciones de su caso. En una consulta de fisioterapia no se trata solo de conseguir una firma: incluye explicar la técnica, resolver dudas y registrar la decisión en su historia. Si quieres ver cómo se organiza el resto, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-fisioterapia">historia clínica en fisioterapia</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a645d15 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="a645d15" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué dice la ley en España</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2d5de46 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2d5de46" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Norma</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Qué establece</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Toda actuación en el ámbito de la salud necesita el consentimiento libre y voluntario del afectado, una vez recibida la información del artículo 4 y valoradas las opciones propias del caso</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.2</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El consentimiento es verbal por regla general. Se presta por escrito en intervención quirúrgica, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y, en general, procedimientos que suponen riesgos o inconvenientes de notoria y previsible repercusión negativa sobre la salud</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.3</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El consentimiento escrito es necesario para cada una de esas actuaciones y debe incluir información suficiente sobre el procedimiento y sus riesgos</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.5</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El paciente puede revocar libremente por escrito su consentimiento en cualquier momento</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 10</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Antes del consentimiento escrito se informa de las consecuencias relevantes seguras, los riesgos por circunstancias personales o profesionales, los riesgos probables y las contraindicaciones</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a4" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 4.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">La información, por regla general verbal, se deja registrada en la historia clínica</td></tr></table>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-33d4b27 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="33d4b27" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Cuándo hace falta el consentimiento por escrito en fisioterapia?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4071982 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="4071982" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley no enumera técnicas de fisioterapia. Fija categorías: intervenciones quirúrgicas, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y, en general, procedimientos con riesgos o inconvenientes de notoria y previsible repercusión negativa. Eres tú quien valora si la técnica que vas a aplicar entra en alguna de ellas. Una técnica que implique agujas, por ejemplo, sería un procedimiento invasor y exigiría consentimiento escrito.</p><p>El artículo 10.2 añade un criterio de prudencia: cuanto más dudoso sea el resultado de una intervención, más necesario resulta el consentimiento previo por escrito. Si dudas, pídelo por escrito.</p><p>Para el resto de sesiones, el consentimiento es verbal, pero la información que diste debe quedar registrada en la historia clínica (artículo 4.1).</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4bd6f6a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4bd6f6a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué información dar antes de firmar</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-19246a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="19246a0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El artículo 10.1 fija la información básica que se da antes de recabar el consentimiento escrito:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Las consecuencias relevantes o de importancia que la intervención origina con seguridad.</li><li>Los riesgos relacionados con las circunstancias personales o profesionales del paciente.</li><li>Los riesgos probables en condiciones normales, conforme a la experiencia y al estado de la ciencia o directamente relacionados con el tipo de intervención.</li><li>Las contraindicaciones.</li></ul><p>Como el artículo 8.1 habla de que el paciente haya «valorado las opciones propias del caso», conviene explicar también las alternativas de tratamiento y qué ocurre si decide no realizarlo.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-82d7da7 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="82d7da7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Menores y personas que no pueden decidir</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6019666 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6019666" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Si el menor no es capaz intelectual ni emocionalmente de comprender el alcance de la intervención, el consentimiento lo da su representante legal, después de escuchar su opinión (artículo 9.3.c).</li><li>Los menores emancipados y los mayores de 16 años que no estén en los supuestos de capacidad modificada judicialmente o de falta de comprensión no admiten consentimiento por representación (artículo 9.4). La excepción es una actuación de grave riesgo para la vida o la salud del menor: según el criterio del facultativo, el consentimiento lo presta el representante legal, una vez oída y tenida en cuenta la opinión del menor.</li><li>Cuando el paciente no es capaz de decidir, a criterio del médico responsable de la asistencia, el consentimiento por representación lo prestan, si no hay representante legal, las personas vinculadas a él por razones familiares o de hecho (artículo 9.3.a).</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a2411ab elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="a2411ab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Modelo de consentimiento informado de fisioterapia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8e9c0f8 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="8e9c0f8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div id="es-fisio-consent-model" style="font-family:Inter,sans-serif;color:#1a1a1a;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;border-radius:12px;padding:20px;margin:16px 0 32px 0;"><div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;align-items:center;justify-content:space-between;margin:0 0 14px 0;"><p style="margin:0;font-weight:600;">Modelo de consentimiento informado de fisioterapia</p><button type="button" style="font:inherit;font-size:14px;padding:8px 14px;border-radius:8px;border:1px solid #337B93;background:#337B93;color:#fff;cursor:pointer;">Copiar modelo</button></div><div style="background:#fff;border:1px solid #BECEED;border-radius:8px;padding:28px 32px;font-size:14px;line-height:1.65;box-shadow:0 2px 8px rgba(51,123,147,0.08);"><p style="margin:0 0 4px 0;text-align:center;font-size:12px;letter-spacing:1px;text-transform:uppercase;color:#5b6b7a;"><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[Nombre de la clínica o del profesional]</span></p><p style="margin:0 0 22px 0;text-align:center;font-size:17px;font-weight:700;letter-spacing:0.3px;border-bottom:2px solid #337B93;padding-bottom:12px;">CONSENTIMIENTO INFORMADO PARA INTERVENCIÓN DE FISIOTERAPIA</p><div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));gap:14px 24px;margin:0 0 22px 0;"><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Paciente</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[nombre completo]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">DNI / NIE / pasaporte</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Fisioterapeuta</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[nombre completo]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Número de colegiado</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Fecha</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[dd/mm/aaaa]</span></div></div><p style="margin:0 0 10px 0;font-weight:600;">El/la fisioterapeuta me ha informado, de forma que he podido comprender, de lo siguiente:</p><div style="margin:0 0 20px 0;"><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">1.</span><span>Técnica o tratamiento propuesto y motivo: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[descripción]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">2.</span><span>Consecuencias relevantes que el tratamiento origina con seguridad: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[consecuencias]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">3.</span><span>Riesgos relacionados con mis circunstancias personales o profesionales: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[riesgos personales]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">4.</span><span>Riesgos probables en condiciones normales o directamente relacionados con esta técnica: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[riesgos probables]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">5.</span><span>Contraindicaciones: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[contraindicaciones]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">6.</span><span>Alternativas de tratamiento y qué ocurre si decido no realizarlo: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[alternativas]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">7.</span><span>Puedo hacer preguntas y puedo revocar libremente mi consentimiento, por escrito, en cualquier momento.</span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">8.</span><span>Mis datos se tratan con confidencialidad, como parte de mi historia clínica.</span></div></div><p style="margin:0 0 30px 0;">Declaro que he recibido esta información, que he podido hacer preguntas y que doy mi consentimiento libre y voluntario a la actuación descrita.</p><div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));gap:36px 32px;"><div><div style="border-top:1px solid #1a1a1a;padding-top:6px;"><span style="display:block;font-weight:600;">Firma del paciente o de su representante legal</span><span style="display:block;font-size:12px;color:#5b6b7a;">Nombre y DNI: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[completar]</span></span></div></div><div><div style="border-top:1px solid #1a1a1a;padding-top:6px;"><span style="display:block;font-weight:600;">Firma del fisioterapeuta</span><span style="display:block;font-size:12px;color:#5b6b7a;">Número de colegiado: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></span></div></div></div></div><pre style="display:none;" aria-hidden="true">[NOMBRE DE LA CLÍNICA O DEL PROFESIONAL]
CONSENTIMIENTO INFORMADO PARA INTERVENCIÓN DE FISIOTERAPIA

Paciente: [nombre completo]     DNI / NIE / pasaporte: [número]     Fisioterapeuta: [nombre completo]     Número de colegiado: [número]     Fecha: [dd/mm/aaaa]

El/la fisioterapeuta me ha informado, de forma que he podido comprender, de lo siguiente:
1. Técnica o tratamiento propuesto y motivo: [descripción]
2. Consecuencias relevantes que el tratamiento origina con seguridad: [consecuencias]
3. Riesgos relacionados con mis circunstancias personales o profesionales: [riesgos personales]
4. Riesgos probables en condiciones normales o directamente relacionados con esta técnica: [riesgos probables]
5. Contraindicaciones: [contraindicaciones]
6. Alternativas de tratamiento y qué ocurre si decido no realizarlo: [alternativas]
7. Puedo hacer preguntas y puedo revocar libremente mi consentimiento, por escrito, en cualquier momento.
8. Mis datos se tratan con confidencialidad, como parte de mi historia clínica.

Declaro que he recibido esta información, que he podido hacer preguntas y que doy mi consentimiento libre y voluntario a la actuación descrita.

Firma del paciente o de su representante legal: ____________________
Nombre y DNI: ____________________

Firma del fisioterapeuta: ____________________
Número de colegiado: ____________________</pre><script>(function(){var root=document.getElementById("es-fisio-consent-model");if(!root||root.getAttribute("data-ready"))return;root.setAttribute("data-ready","1");var btn=root.querySelector("button");var pre=root.querySelector("pre");function ok(){btn.textContent="Copiado";setTimeout(function(){btn.textContent="Copiar modelo"},2000)}function fallback(){var ta=document.createElement("textarea");ta.value=pre.textContent;ta.style.position="fixed";ta.style.opacity="0";document.body.appendChild(ta);ta.select();try{document.execCommand("copy");ok()}catch(e){}document.body.removeChild(ta)}btn.addEventListener("click",function(){var t=pre.textContent;if(navigator.clipboard&&navigator.clipboard.writeText){navigator.clipboard.writeText(t).then(ok,fallback)}else{fallback()}})})();</script></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-82f50aa elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="82f50aa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo se revoca el consentimiento</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2e6fabe elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2e6fabe" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El paciente puede revocarlo libremente, por escrito, en cualquier momento (artículo 8.5). Deja constancia en su historia clínica de la revocación y de la información que le diste sobre las consecuencias.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-57e3ff8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="57e3ff8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores frecuentes</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-164a672 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="164a672" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Usar un modelo genérico que no describe la técnica que aplicas.</li><li>Pedir la firma sin explicar antes riesgos, alternativas y contraindicaciones.</li><li>Creer que el consentimiento verbal no necesita registro: la información dada debe constar en la historia.</li><li>Dejar los consentimientos en una carpeta aparte, sin vincularlos a la historia clínica.</li><li>No tener en cuenta quién firma cuando el paciente es menor.</li><li>No registrar que el paciente rechaza o revoca.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fe19c40 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="fe19c40" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Papel o digital</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-517ba38 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="517ba38" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley exige que el consentimiento sea por escrito en ciertos casos, pero no obliga a un soporte concreto. Si quieres saber cómo se gestiona de forma digital y qué validez tiene la firma, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-digital-clinica">consentimiento informado digital en clínicas</a> y la de <a href="https://pro.docfav.com/blog/firma-digital-clinicas-tipos-validez">firma digital: tipos y validez</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4e07537 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4e07537" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo te ayuda un software de historia clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-bf55a33 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bf55a33" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Cuando el consentimiento queda dentro de la ficha del paciente, lo recuperas en segundos y no se pierde entre carpetas. En Docfav, los consentimientos informados y documentos se firman desde el móvil o la tablet, en el momento, y las evoluciones de cada sesión quedan vinculadas a su cita en la historia clínica. Puedes verlo en el <a href="https://pro.docfav.com/software-para-fisioterapeutas">software para fisioterapeutas</a> de Docfav.</p><p>Para completar, repasa las <a href="https://pro.docfav.com/blog/ley-autonomia-del-paciente">obligaciones que marca la Ley de autonomía del paciente</a>, la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-psicologia">consentimiento informado en psicología</a> y cómo redactar una <a href="https://pro.docfav.com/blog/nota-evolucion-clinica">nota de evolución clínica</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-38a5af5 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="38a5af5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d815f59 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d815f59" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-464e788 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="464e788" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-d0a4bcd elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="d0a4bcd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2180" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2180" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿El consentimiento informado en fisioterapia tiene que ser por escrito? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2180" class="elementor-element elementor-element-5a82b77 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="5a82b77" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-1f74d3d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1f74d3d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Depende de la técnica. Es verbal por regla general; debe ser por escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos invasores y los que supongan riesgos de notoria y previsible repercusión negativa (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.2</a>). La ley no enumera técnicas concretas.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2181" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2181" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué información tengo que dar antes del consentimiento escrito? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2181" class="elementor-element elementor-element-ec7cb9a e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="ec7cb9a" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-472d162 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="472d162" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Las consecuencias relevantes seguras, los riesgos relacionados con las circunstancias personales o profesionales del paciente, los riesgos probables y las contraindicaciones (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">artículo 10.1</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2182" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2182" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Tengo que registrar el consentimiento si es verbal? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2182" class="elementor-element elementor-element-386449b e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="386449b" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-293be5d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="293be5d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La información que se da al paciente, como regla general verbal, se deja registrada en la historia clínica (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a4" target="_blank" rel="noopener">artículo 4.1</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ca84514 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="ca84514" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2120" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2120" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Quién firma el consentimiento de un menor? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2120" class="elementor-element elementor-element-fa72586 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="fa72586" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-c0e829f elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c0e829f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Si el menor no puede comprender el alcance de la intervención, su representante legal, tras oír su opinión. Los mayores de 16 años y los emancipados deciden por sí mismos, salvo grave riesgo para su vida o salud (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a9" target="_blank" rel="noopener">artículo 9</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2121" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2121" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puede el paciente retirar su consentimiento? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2121" class="elementor-element elementor-element-4ef0372 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="4ef0372" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-13bc50c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="13bc50c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí, libremente y por escrito, en cualquier momento (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.5</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2122" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2122" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Dónde guardo el consentimiento firmado? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2122" class="elementor-element elementor-element-beeb84f e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="beeb84f" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-e5b0393 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="e5b0393" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Lo recomendable es archivarlo junto a la historia clínica del paciente. El artículo 15.2 incluye el consentimiento informado entre los documentos de su contenido, aunque lo hace exigible en los procesos de hospitalización o cuando así se disponga (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">artículo 15.2</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a646a25 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a646a25" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p style="font-size:14px;color:#5b6b7a;">Información verificada el 3 de noviembre de 2026 en el texto consolidado del BOE de la Ley 41/2002. Este artículo es informativo y no sustituye el asesoramiento jurídico: consulta siempre el texto vigente.</p>								</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-7881d1b e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="7881d1b" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-04351b0 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="04351b0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_30_107094849_3925104734230411_1212392239537487674_n-400x400.jpg" alt="Imagen de Iker Martínez Pérez" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iker Martínez Pérez						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Fisioterapeuta y osteópata colegiado (Col. 525, País Vasco). Más de 20 años de experiencia en el sector sanitario. Colaborador del blog de Docfav.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Consentimiento informado en odontología en España: qué debe incluir y modelo</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-odontologia</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 10 Nov 2026 11:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18281</guid>

					<description><![CDATA[Qué exige la Ley 41/2002 para el consentimiento informado en odontología, cuándo debe ser por escrito, qué información dar al paciente, qué pasa con los menores y un modelo de una página para adaptar.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18281" class="elementor elementor-18281" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-a3d8220 e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="a3d8220" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-223fb3b blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="223fb3b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img decoding="async" width="5513" height="3675" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/aciente-revisando-y-firmando-un-consentimiento-informado-odontologico.webp" class="attachment-full size-full wp-image-16062" alt="aciente revisando y firmando un consentimiento informado odontológico" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/aciente-revisando-y-firmando-un-consentimiento-informado-odontologico.webp 5513w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/aciente-revisando-y-firmando-un-consentimiento-informado-odontologico-768x512.webp 768w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/aciente-revisando-y-firmando-un-consentimiento-informado-odontologico-1536x1024.webp 1536w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/aciente-revisando-y-firmando-un-consentimiento-informado-odontologico-2048x1365.webp 2048w" sizes="(max-width: 5513px) 100vw, 5513px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-7c4cf41 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="7c4cf41" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-b384eb8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="b384eb8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Consentimiento informado en odontología en España: qué debe incluir y modelo</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7766687 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="7766687" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>noviembre 10, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										7 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-824c570 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="824c570" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>La <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002</a> exige el consentimiento libre y voluntario del paciente para toda actuación en el ámbito de la salud (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.1</a>).</li><li>Es verbal por regla general. Debe ser por escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y procedimientos con riesgos notorios y previsibles para la salud.</li><li>Antes del consentimiento escrito, el profesional debe informar de las consecuencias, los riesgos y las contraindicaciones (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">artículo 10</a>).</li><li>El paciente puede revocar su consentimiento por escrito en cualquier momento.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e6d9896 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e6d9896" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es el consentimiento informado en odontología</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dead833 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dead833" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es la conformidad libre y voluntaria del paciente con una actuación sanitaria, dada después de recibir la información adecuada y de valorar las opciones propias de su caso. En una clínica dental no se reduce a una firma: incluye explicar el diagnóstico y el tratamiento, resolver dudas y dejar constancia. Si quieres ver cómo encaja en el resto de la historia, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontologica">historia clínica odontológica</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3f72de8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3f72de8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué dice la ley en España</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c30cb7c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c30cb7c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Norma</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Qué establece</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Toda actuación en el ámbito de la salud necesita el consentimiento libre y voluntario del afectado, una vez recibida la información del artículo 4 y valoradas las opciones propias del caso</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.2</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El consentimiento es verbal por regla general. Se presta por escrito en intervención quirúrgica, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y, en general, procedimientos que suponen riesgos o inconvenientes de notoria y previsible repercusión negativa sobre la salud</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.3</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El consentimiento escrito es necesario para cada una de esas actuaciones y debe tener información suficiente sobre el procedimiento y sus riesgos</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 8.5</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">El paciente puede revocar libremente por escrito su consentimiento en cualquier momento</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 10</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Antes del consentimiento escrito se informa de las consecuencias relevantes seguras, los riesgos por circunstancias personales o profesionales, los riesgos probables y las contraindicaciones</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a4" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 4.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">La información, por regla general verbal, se deja registrada en la historia clínica</td></tr></table>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ba085a1 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="ba085a1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Cuándo hace falta el consentimiento por escrito en una clínica dental?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1d3ac6d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1d3ac6d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley no enumera tratamientos dentales. Fija categorías: intervenciones quirúrgicas, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasores y, en general, procedimientos que suponen riesgos o inconvenientes de notoria y previsible repercusión negativa. Es el profesional quien valora si el tratamiento que propone entra en alguna de ellas.</p><p>Hay un criterio de prudencia en el artículo 10.2: cuanto más dudoso sea el resultado de una intervención, más necesario resulta el consentimiento previo por escrito. Cuando tengas dudas, es más seguro pedirlo por escrito.</p><p>Para lo demás, el consentimiento es verbal, pero la información que diste debe quedar registrada en la historia clínica (artículo 4.1).</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5c8ec69 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5c8ec69" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué información dar antes de firmar</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-95cc75a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="95cc75a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El artículo 10.1 establece la información básica que el facultativo debe dar antes de recabar el consentimiento escrito:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Las consecuencias relevantes o de importancia que la intervención origina con seguridad.</li><li>Los riesgos relacionados con las circunstancias personales o profesionales del paciente.</li><li>Los riesgos probables en condiciones normales, conforme a la experiencia y al estado de la ciencia o directamente relacionados con el tipo de intervención.</li><li>Las contraindicaciones.</li></ul><p>Además, el artículo 8.1 habla de que el paciente haya «valorado las opciones propias del caso», por lo que conviene explicar también las alternativas de tratamiento y qué pasa si no se hace nada.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e879fb3 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e879fb3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Menores y personas que no pueden decidir</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6d0558b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6d0558b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>En una clínica dental es habitual atender a menores, así que conviene tener claras las reglas del artículo 9:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Cuando el menor no es capaz intelectual ni emocionalmente de comprender el alcance de la intervención, el consentimiento lo da su representante legal, después de escuchar su opinión (artículo 9.3.c).</li><li>Los menores emancipados y los mayores de 16 años que no estén en esos supuestos deciden por sí mismos: no cabe el consentimiento por representación (artículo 9.4). La excepción es una actuación de grave riesgo para la vida o la salud del menor: en ese caso, según el criterio del facultativo, el consentimiento lo presta el representante legal, una vez oída y tenida en cuenta la opinión del menor.</li></ul><p>Para más detalle sobre la consulta infantil, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontopediatria">historia clínica en odontopediatría</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e109d3f elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e109d3f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Modelo de consentimiento informado de odontología</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d696e77 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="d696e77" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div id="es-odonto-consent-model" style="font-family:Inter,sans-serif;color:#1a1a1a;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;border-radius:12px;padding:20px;margin:16px 0 32px 0;"><div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;align-items:center;justify-content:space-between;margin:0 0 14px 0;"><p style="margin:0;font-weight:600;">Modelo de consentimiento informado de odontología</p><button type="button" style="font:inherit;font-size:14px;padding:8px 14px;border-radius:8px;border:1px solid #337B93;background:#337B93;color:#fff;cursor:pointer;">Copiar modelo</button></div><div style="background:#fff;border:1px solid #BECEED;border-radius:8px;padding:28px 32px;font-size:14px;line-height:1.65;box-shadow:0 2px 8px rgba(51,123,147,0.08);"><p style="margin:0 0 4px 0;text-align:center;font-size:12px;letter-spacing:1px;text-transform:uppercase;color:#5b6b7a;"><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[Nombre de la clínica o del profesional]</span></p><p style="margin:0 0 22px 0;text-align:center;font-size:17px;font-weight:700;letter-spacing:0.3px;border-bottom:2px solid #337B93;padding-bottom:12px;">CONSENTIMIENTO INFORMADO PARA TRATAMIENTO ODONTOLÓGICO</p><div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));gap:14px 24px;margin:0 0 22px 0;"><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Paciente</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[nombre completo]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">DNI / NIE / pasaporte</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Odontólogo/a</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[nombre completo]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Número de colegiado</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></div><div style="border-bottom:1px solid #BECEED;padding-bottom:4px;"><span style="display:block;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;color:#5b6b7a;">Fecha</span><span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[dd/mm/aaaa]</span></div></div><p style="margin:0 0 10px 0;font-weight:600;">El/la odontólogo/a me ha informado, de forma que he podido comprender, de lo siguiente:</p><div style="margin:0 0 20px 0;"><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">1.</span><span>Tratamiento propuesto y motivo: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[descripción]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">2.</span><span>Consecuencias relevantes que el tratamiento origina con seguridad: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[consecuencias]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">3.</span><span>Riesgos relacionados con mis circunstancias personales o profesionales: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[riesgos personales]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">4.</span><span>Riesgos probables en condiciones normales o directamente relacionados con este tipo de tratamiento: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[riesgos probables]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">5.</span><span>Contraindicaciones: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[contraindicaciones]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">6.</span><span>Alternativas de tratamiento y qué ocurre si decido no realizarlo: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[alternativas]</span></span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;border-bottom:1px solid #EEF3FA;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">7.</span><span>Puedo hacer preguntas y puedo revocar libremente mi consentimiento, por escrito, en cualquier momento.</span></div><div style="display:flex;gap:10px;padding:8px 0;"><span style="font-weight:700;color:#337B93;min-width:18px;">8.</span><span>Mis datos se tratan con confidencialidad, como parte de mi historia clínica.</span></div></div><p style="margin:0 0 30px 0;">Declaro que he recibido esta información, que he podido hacer preguntas y que doy mi consentimiento libre y voluntario a la actuación descrita.</p><div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));gap:36px 32px;"><div><div style="border-top:1px solid #1a1a1a;padding-top:6px;"><span style="display:block;font-weight:600;">Firma del paciente o de su representante legal</span><span style="display:block;font-size:12px;color:#5b6b7a;">Nombre y DNI: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[completar]</span></span></div></div><div><div style="border-top:1px solid #1a1a1a;padding-top:6px;"><span style="display:block;font-weight:600;">Firma del odontólogo/a</span><span style="display:block;font-size:12px;color:#5b6b7a;">Número de colegiado: <span style="background:#F4F8FF;color:#337B93;padding:0 4px;border-radius:4px;">[número]</span></span></div></div></div></div><pre style="display:none;" aria-hidden="true">[NOMBRE DE LA CLÍNICA O DEL PROFESIONAL]
CONSENTIMIENTO INFORMADO PARA TRATAMIENTO ODONTOLÓGICO

Paciente: [nombre completo]     DNI / NIE / pasaporte: [número]     Odontólogo/a: [nombre completo]     Número de colegiado: [número]     Fecha: [dd/mm/aaaa]

El/la odontólogo/a me ha informado, de forma que he podido comprender, de lo siguiente:
1. Tratamiento propuesto y motivo: [descripción]
2. Consecuencias relevantes que el tratamiento origina con seguridad: [consecuencias]
3. Riesgos relacionados con mis circunstancias personales o profesionales: [riesgos personales]
4. Riesgos probables en condiciones normales o directamente relacionados con este tipo de tratamiento: [riesgos probables]
5. Contraindicaciones: [contraindicaciones]
6. Alternativas de tratamiento y qué ocurre si decido no realizarlo: [alternativas]
7. Puedo hacer preguntas y puedo revocar libremente mi consentimiento, por escrito, en cualquier momento.
8. Mis datos se tratan con confidencialidad, como parte de mi historia clínica.

Declaro que he recibido esta información, que he podido hacer preguntas y que doy mi consentimiento libre y voluntario a la actuación descrita.

Firma del paciente o de su representante legal: ____________________
Nombre y DNI: ____________________

Firma del odontólogo/a: ____________________
Número de colegiado: ____________________</pre><script>(function(){var root=document.getElementById("es-odonto-consent-model");if(!root||root.getAttribute("data-ready"))return;root.setAttribute("data-ready","1");var btn=root.querySelector("button");var pre=root.querySelector("pre");function ok(){btn.textContent="Copiado";setTimeout(function(){btn.textContent="Copiar modelo"},2000)}function fallback(){var ta=document.createElement("textarea");ta.value=pre.textContent;ta.style.position="fixed";ta.style.opacity="0";document.body.appendChild(ta);ta.select();try{document.execCommand("copy");ok()}catch(e){}document.body.removeChild(ta)}btn.addEventListener("click",function(){var t=pre.textContent;if(navigator.clipboard&&navigator.clipboard.writeText){navigator.clipboard.writeText(t).then(ok,fallback)}else{fallback()}})})();</script></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fbc23c0 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="fbc23c0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo se revoca el consentimiento</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dc1a59c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dc1a59c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El paciente puede revocar libremente su consentimiento, por escrito, en cualquier momento (artículo 8.5). Si has dado el tratamiento por iniciado, deja constancia en la historia clínica de la revocación y de la información que le diste sobre sus consecuencias.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e2eb545 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e2eb545" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores frecuentes</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-218a983 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="218a983" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Usar un modelo genérico que no describe el tratamiento concreto.</li><li>Pedir la firma sin explicar antes los riesgos y las alternativas.</li><li>No tener un consentimiento por escrito para cada actuación que lo requiere.</li><li>Dejar los consentimientos en una carpeta aparte, sin vincularlos a la historia clínica.</li><li>No registrar en la historia la información verbal dada al paciente.</li><li>No escuchar al menor ni identificar a quien firma como su representante legal.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1067298 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="1067298" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Papel o digital</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d33b964 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d33b964" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley exige que el consentimiento sea escrito en ciertos casos, pero no obliga a un soporte concreto. Si quieres saber cómo se gestiona de forma digital y qué validez tiene la firma, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-digital-clinica">consentimiento informado digital en clínicas</a> y la de <a href="https://pro.docfav.com/blog/firma-digital-clinicas-tipos-validez">firma digital: tipos y validez</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-83f9902 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="83f9902" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo te ayuda un software de historia clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-946a44f elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="946a44f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Cuando el consentimiento está en la ficha del paciente, lo encuentras al momento y queda unido a la información clínica de ese tratamiento. En Docfav, el consentimiento informado está integrado en el expediente del paciente, con las evoluciones de cada visita vinculadas a la cita y a cada tratamiento, y con datos cifrados y conformes al RGPD. Puedes verlo en el <a href="https://pro.docfav.com/software-para-odontologos">software para odontólogos</a> de Docfav.</p><p>Para completar, repasa las <a href="https://pro.docfav.com/blog/ley-autonomia-del-paciente">obligaciones que marca la Ley de autonomía del paciente</a> y la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-psicologia">consentimiento informado en psicología</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-23720d8 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="23720d8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dd1f3c9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="dd1f3c9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-027b2c8 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="027b2c8" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-34c81c4 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="34c81c4" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-5530" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-5530" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿El consentimiento informado en odontología tiene que ser por escrito? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-5530" class="elementor-element elementor-element-6452879 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="6452879" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-740c387 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="740c387" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Depende del procedimiento. Es verbal por regla general; debe ser por escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos invasores y los que supongan riesgos de notoria y previsible repercusión negativa (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.2</a>). La ley no enumera tratamientos concretos.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-5531" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-5531" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué información tengo que dar antes de recabar el consentimiento escrito? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-5531" class="elementor-element elementor-element-2e8b4f8 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="2e8b4f8" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-d1d233e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d1d233e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Las consecuencias relevantes seguras, los riesgos relacionados con las circunstancias personales o profesionales del paciente, los riesgos probables y las contraindicaciones (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">artículo 10.1</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-5532" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-5532" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Un mismo documento vale para todos los tratamientos? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-5532" class="elementor-element elementor-element-bc33e65 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="bc33e65" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-9601fc1 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9601fc1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El artículo 8.3 pide el consentimiento escrito para cada una de las actuaciones que lo requieren, con información suficiente sobre el procedimiento y sus riesgos. Puedes incorporar anexos y datos de carácter general.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-819ec45 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="819ec45" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1350" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1350" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Quién firma el consentimiento de un menor? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1350" class="elementor-element elementor-element-6a04ed2 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="6a04ed2" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-1f6edfe elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1f6edfe" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Si el menor no puede comprender el alcance de la intervención, su representante legal, tras oír su opinión. Los mayores de 16 años y los emancipados deciden por sí mismos, salvo grave riesgo para su vida o salud (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a9" target="_blank" rel="noopener">artículo 9</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1351" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1351" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puede el paciente retirar su consentimiento? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1351" class="elementor-element elementor-element-5165fec e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="5165fec" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-71fad55 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="71fad55" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí, libremente y por escrito, en cualquier momento (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">artículo 8.5</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1352" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1352" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Dónde se guarda el consentimiento firmado? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1352" class="elementor-element elementor-element-5a5c9d9 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="5a5c9d9" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-9c2716e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9c2716e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Lo recomendable es archivarlo junto a la historia clínica del paciente. El artículo 15.2 incluye el consentimiento informado entre los documentos de su contenido, aunque lo hace exigible en los procesos de hospitalización o cuando así se disponga (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">artículo 15.2</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f3b9a49 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f3b9a49" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p style="font-size:14px;color:#5b6b7a;">Información verificada el 3 de noviembre de 2026 en el texto consolidado del BOE de la Ley 41/2002. Este artículo es informativo y no sustituye el asesoramiento jurídico: consulta siempre el texto vigente.</p>								</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-012f218 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="012f218" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-bfe25a4 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="bfe25a4" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Nota de evolución clínica: cómo redactarla y qué dice la ley en España</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/nota-evolucion-clinica</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 11:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Software y Tecnología]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18274</guid>

					<description><![CDATA[Qué exige la Ley 41/2002 sobre el registro de la evolución del paciente, qué conviene incluir en cada nota, una estructura de uso habitual y tres ejemplos para adaptar a tu consulta.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18274" class="elementor elementor-18274" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-6427d98 e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="6427d98" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-74d08fb blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="74d08fb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img decoding="async" width="5425" height="3617" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/Profesional-sanitario-registrando-una-nota-de-evolucion-clinica-en-una-historia-clinica-digital.webp" class="attachment-full size-full wp-image-15533" alt="Profesional sanitario registrando una nota de evolución clínica en una historia clínica digital" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/Profesional-sanitario-registrando-una-nota-de-evolucion-clinica-en-una-historia-clinica-digital.webp 5425w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/Profesional-sanitario-registrando-una-nota-de-evolucion-clinica-en-una-historia-clinica-digital-768x512.webp 768w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/Profesional-sanitario-registrando-una-nota-de-evolucion-clinica-en-una-historia-clinica-digital-1536x1024.webp 1536w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/Profesional-sanitario-registrando-una-nota-de-evolucion-clinica-en-una-historia-clinica-digital-2048x1365.webp 2048w" sizes="(max-width: 5425px) 100vw, 5425px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-c9a47de e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="c9a47de" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-0415550 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="0415550" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Nota de evolución clínica: cómo redactarla y qué dice la ley en España</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7d488b9 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="7d488b9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>noviembre 5, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										8 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ef53269 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="ef53269" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>La <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002</a> incluye "la evolución" en el contenido mínimo de la historia clínica (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">artículo 15.2</a>).</li><li>La ley no fija un formato ni cuántas notas debes escribir: eso lo decide el criterio profesional y el protocolo de tu centro.</li><li>Cada nota debe permitir saber qué pasó, quién lo registró y cómo sigue la atención.</li><li>Una estructura de cuatro partes (subjetivo, objetivo, análisis y plan) ayuda a escribir notas completas en poco tiempo.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-bf42914 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="bf42914" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es una nota de evolución clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0899a65 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0899a65" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es el registro de lo que ocurre en cada consulta o sesión: cómo está el paciente, qué has observado, qué has hecho y qué toca después. Junto con la valoración inicial, forma el relato de la atención dentro de la historia clínica.</p><p>No sirve solo para cumplir. Una buena nota te permite retomar el caso semanas después sin depender de la memoria, y a otro profesional del centro, entender en un minuto qué se hizo y por qué. Si quieres ver cómo encaja en el conjunto, tienes la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-que-es-y-para-que-sirve">historia clínica: qué es y para qué sirve</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-92bfea1 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="92bfea1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué dice la ley en España</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3ade2d3 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3ade2d3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Norma</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Qué establece</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 15.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">La historia clínica incorpora la información trascendental para conocer de forma veraz y actualizada el estado de salud. El paciente tiene derecho a que quede constancia, por escrito o en el soporte técnico más adecuado, de la información de sus procesos asistenciales</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 15.2</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Su fin principal es facilitar la asistencia sanitaria. Entre el contenido mínimo figuran la anamnesis y la exploración física, la evolución y las órdenes médicas</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a14" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 14.1</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">La historia clínica recoge los documentos de cada proceso asistencial, con la identificación de los médicos y demás profesionales que han intervenido</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 17.3</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Los profesionales sanitarios deben cooperar en crear y mantener una documentación clínica ordenada y secuencial del proceso asistencial</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, artículo 17.5</a></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Los profesionales que ejercen de manera individual son responsables de la gestión y la custodia de la documentación que generen</td></tr></table><p>Dos cosas que la ley no dice: no define un formato de nota de evolución ni establece cada cuánto hay que escribirla. Tampoco obliga a un soporte concreto: admite papel o el soporte técnico más adecuado, así que una historia digital es perfectamente válida. Algunas comunidades autónomas tienen normas propias sobre documentación clínica; revisa la de tu comunidad.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b2f884a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="b2f884a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué debe incluir cada nota</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1673ac9 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1673ac9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Lo que se deduce de la ley:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Que quede identificado quién atendió (artículo 14.1).</li><li>Lo que ocurrió en el proceso asistencial, de forma veraz y actualizada (artículo 15.1).</li><li>Que sea ordenada y secuencial, es decir, que se pueda seguir en el tiempo (artículo 17.3).</li></ul><p>Y lo que conviene añadir como buena práctica:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Fecha y hora de la atención.</li><li>El motivo de la consulta o de la sesión.</li><li>Lo que refiere el paciente y lo que observas o mides.</li><li>Qué has hecho: técnicas, tratamiento, pauta o consejo.</li><li>Cómo ha respondido el paciente.</li><li>Las indicaciones que le das para casa.</li><li>Qué se hará en la próxima visita.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fa5fa01 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="fa5fa01" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Una estructura de cuatro partes</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9ed55fe elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9ed55fe" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No es obligatoria, pero es de uso habitual y evita olvidar datos:</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Parte</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Qué va</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Subjetivo</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Lo que cuenta el paciente: síntomas, cómo se ha sentido desde la última visita</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Objetivo</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Lo que observas o mides: exploración, pruebas, lo que has aplicado</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Análisis</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Tu valoración: si hay avance respecto a los objetivos y si hay algo que vigilar</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Plan</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Qué sigue: ajustes, indicaciones, próxima cita</td></tr></table>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d8db61f elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d8db61f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Tres ejemplos</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2693330 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2693330" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Son ejemplos inventados, solo para ilustrar. Adáptalos a tu especialidad y a tu forma de trabajar.</p><p><strong>Ejemplo 1: fisioterapia, sesión de seguimiento.</strong></p><p><strong>Sesión 4, 12 de mayo, 10:30.</strong> Subjetivo: la paciente refiere que el dolor lumbar ha bajado de 6 a 4 sobre 10 desde la sesión anterior y que duerme mejor. Objetivo: flexión de tronco sin dolor hasta las rodillas; se realiza movilización lumbar y ejercicios de estabilización sin dolor durante el ejercicio. Análisis: evolución favorable respecto al objetivo de reducir el dolor. Plan: se mantiene la pauta y se añade un ejercicio para casa. Próxima sesión: 15 de mayo. Firma del fisioterapeuta.</p><p><strong>Ejemplo 2: psicología, sesión de seguimiento.</strong></p><p><strong>Sesión 6, 14 de mayo, 17:00.</strong> Subjetivo: el paciente refiere menos episodios de ansiedad esta semana (dos, frente a cinco) y relata que ha practicado la respiración pautada. Objetivo: discurso organizado, buen contacto, sin signos de agitación durante la sesión. Análisis: mejoría respecto al objetivo de reducir la frecuencia de los episodios. Plan: se continúa con exposición gradual y se revisa el registro de episodios en la próxima sesión. Firma del psicólogo.</p><p><strong>Ejemplo 3: nutrición, control.</strong></p><p><strong>Control 3, 20 de mayo, 12:00.</strong> Subjetivo: la paciente refiere buena adherencia a la pauta, con dificultad en las cenas de fin de semana. Objetivo: peso 68,4 kg (control anterior, 69,6 kg); perímetro de cintura sin cambios relevantes. Análisis: descenso de peso dentro del ritmo previsto. Plan: se ajustan las cenas del fin de semana y se programa el siguiente control a las tres semanas. Firma del nutricionista.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4bbe33b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4bbe33b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué son las anotaciones subjetivas</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b953f16 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b953f16" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El artículo 18.3 de la ley permite a los profesionales que han participado en la historia clínica oponer al derecho de acceso del paciente «la reserva de sus anotaciones subjetivas» (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a18" target="_blank" rel="noopener">artículo 18</a>). La ley no define qué es una anotación subjetiva, así que conviene separar con claridad en la nota lo que son hechos y datos (lo que dice el paciente, lo que mides, lo que haces) de las impresiones personales del profesional. Esa separación facilita que, si el paciente pide su historia, puedas entregarla sin mezclar datos y valoraciones. Para saber cómo responder a esa solicitud, consulta la <a href="https://www.aepd.es/areas-de-actuacion/salud/tus-derechos-en-relacion-con-tus-datos-de-salud" target="_blank" rel="noopener">guía de la AEPD sobre derechos de los pacientes sobre sus datos de salud</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9582094 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9582094" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo corregir un error en una nota</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-06dc295 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="06dc295" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley pide que las Administraciones sanitarias establezcan mecanismos que garanticen la autenticidad del contenido de la historia clínica «y de los cambios operados en ella» (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a14" target="_blank" rel="noopener">artículo 14.3</a>). No describe el procedimiento, pero la práctica habitual es no borrar: se añade una nueva anotación que aclara el error, con fecha, hora y quien la firma. En una historia digital, lo recomendable es que el programa conserve el historial de cambios.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d7f5cbd elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d7f5cbd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cuándo escribirla</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-77f69ee elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="77f69ee" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley no fija un momento. Lo prudente es escribir la nota al terminar cada visita, mientras los datos están frescos, y no al final del día o de la semana. Una nota escrita días después pierde precisión y es más difícil de defender si hay una reclamación.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-90b3207 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="90b3207" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores frecuentes</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a6230b6 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a6230b6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Escribir «buena evolución» sin datos que lo respalden.</li><li>Copiar y pegar la nota anterior sin ajustar lo que ha cambiado.</li><li>Mezclar hechos con opiniones personales.</li><li>No dejar constancia de las indicaciones que se dieron al paciente.</li><li>No registrar quién atendió.</li><li>Dejar la información repartida entre cuadernos, hojas sueltas y el ordenador.</li><li>Borrar o sobrescribir una nota en vez de añadir una aclaración.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d145e9d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d145e9d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo te ayuda un software de historia clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dcba7f8 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dcba7f8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Cuando las notas están en un mismo lugar, ordenadas por fecha y vinculadas a cada cita, retomar un caso lleva segundos y la secuencia que pide la ley (artículo 17.3) sale sola. En Docfav, la evolución de cada sesión queda vinculada a su cita dentro de la historia clínica del paciente, y puedes personalizar los campos y plantillas según tu especialidad. Puedes verlo en el <a href="https://pro.docfav.com/programa-historias-clinicas">programa de historias clínicas</a> y en el <a href="https://pro.docfav.com/software-para-fisioterapeutas">software para fisioterapeutas</a> de Docfav.</p><p>Para completar el registro, repasa la <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-fisioterapia">historia clínica en fisioterapia</a>, la de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-psicologia">psicología</a> y la de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-nutricional">nutrición</a>, y las <a href="https://pro.docfav.com/blog/ley-autonomia-del-paciente">obligaciones que marca la Ley de autonomía del paciente</a>.</p><p>En psicología, la nota se apoya en un expediente que ya incluye el <a href="/blog/consentimiento-informado-psicologia">consentimiento informado</a> firmado antes de la primera sesión.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-276cf5c elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="276cf5c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-31ead7e elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="31ead7e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-0070815 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="0070815" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-b6fbf63 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="b6fbf63" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1910" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1910" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Es obligatorio registrar la evolución del paciente? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1910" class="elementor-element elementor-element-8820927 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="8820927" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-171be6f elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="171be6f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí. La Ley 41/2002 incluye la evolución en el contenido mínimo de la historia clínica (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">artículo 15.2</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1911" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1911" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cada cuánto hay que escribir una nota de evolución? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1911" class="elementor-element elementor-element-256cefe e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="256cefe" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-bfa4d11 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bfa4d11" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley no fija una frecuencia. Lo habitual es una nota por cada visita o sesión, escrita al terminarla.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1912" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1912" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué estructura debo usar para la nota? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1912" class="elementor-element elementor-element-1acc62c e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="1acc62c" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-06cc8dd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="06cc8dd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La ley no impone ninguna. Una estructura de uso habitual tiene cuatro partes: subjetivo, objetivo, análisis y plan.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9283646 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="9283646" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1530" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1530" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puedo escribir las notas en formato digital? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1530" class="elementor-element elementor-element-b4c4190 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="b4c4190" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-c96cf5e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c96cf5e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí. El artículo 15.1 admite que la constancia sea por escrito «o en el soporte técnico más adecuado», y el artículo 14.2 permite archivar la historia clínica en soporte papel, audiovisual, informático o de otro tipo.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1531" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1531" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto tiempo hay que conservar las notas? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1531" class="elementor-element elementor-element-9fd3785 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="9fd3785" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-f8ca68b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f8ca68b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Como mínimo cinco años desde la fecha del alta de cada proceso asistencial (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">artículo 17.1</a>). Algunas comunidades autónomas fijan plazos propios.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1532" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1532" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿El paciente puede pedir sus notas de evolución? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1532" class="elementor-element elementor-element-9575b3e e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="9575b3e" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-c89ae32 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c89ae32" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Tiene derecho de acceso a la documentación de su historia clínica y a obtener copia, con la reserva de las anotaciones subjetivas de los profesionales y los derechos de terceros (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a18" target="_blank" rel="noopener">artículo 18</a>).</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3fd2008 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3fd2008" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p style="font-size:14px;color:#5b6b7a;">Información verificada el 3 de noviembre de 2026 en el texto consolidado del BOE de la Ley 41/2002 y en la página de la AEPD citada. Este artículo es informativo y no sustituye el asesoramiento jurídico: consulta siempre el texto vigente.</p>								</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-dfc8219 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="dfc8219" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-5d44222 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="5d44222" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ley de autonomía del paciente: qué obligaciones tiene un profesional sanitario</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/ley-autonomia-del-paciente</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Nov 2026 10:52:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18080</guid>

					<description><![CDATA[Resumen de la Ley 41/2002 para profesionales sanitarios: cuándo informar, cuándo pedir consentimiento por escrito, qué debe tener la historia clínica, cuánto tiempo conservarla y cómo atender el acceso del paciente.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18080" class="elementor elementor-18080" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-2d8478f e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="2d8478f" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-ef32015 blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="ef32015" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1600" height="900" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/ley-autonomia-del-paciente-1600.jpg" class="attachment-full size-full wp-image-18081" alt="Profesional sanitario pidiendo a una paciente la firma de un documento" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/ley-autonomia-del-paciente-1600.jpg 1600w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/ley-autonomia-del-paciente-1600-768x432.jpg 768w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/ley-autonomia-del-paciente-1600-1536x864.jpg 1536w" sizes="(max-width: 1600px) 100vw, 1600px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-44857d9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="44857d9" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-6f3ee08 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="6f3ee08" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Ley de autonomía del paciente: qué obligaciones tiene un profesional sanitario</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e59db82 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="e59db82" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>noviembre 3, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										8 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b1efe18 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="b1efe18" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>La Ley 41/2002 regula la información, el consentimiento y la historia clínica, y se aplica a centros y profesionales sanitarios públicos y privados.</li><li>El consentimiento es verbal por regla general, pero tiene que ser escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos invasivos y otros de riesgo notorio.</li><li>La historia clínica debe conservarse como mínimo cinco años desde el alta de cada proceso asistencial; tu comunidad autónoma puede fijar un plazo mayor.</li><li>El paciente tiene derecho a acceder a su historia y a recibir copia. La <a href="https://www.aepd.es/areas-de-actuacion/salud/tus-derechos-en-relacion-con-tus-datos-de-salud" target="_blank" rel="noopener">AEPD</a> indica que la respuesta se da en el plazo de un mes.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e0d5fcb elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e0d5fcb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es la Ley de autonomía del paciente</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-29cab05 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="29cab05" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La Ley de autonomía del paciente es la norma que regula tres cosas en tu consulta: la información que das al paciente, su consentimiento y la historia clínica. Su nombre oficial es <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188" target="_blank" rel="noopener">Ley 41/2002, de 14 de noviembre</a>, y se publicó en el BOE el 15 de noviembre de 2002. Está en vigor desde el 16 de mayo de 2003.</p><p>Su idea central es que el paciente decide sobre su salud: recibe información adecuada, consiente o rechaza un tratamiento y puede consultar su documentación clínica. Para el profesional, eso se traduce en obligaciones concretas de informar, documentar y custodiar.</p><p>La <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188" target="_blank" rel="noopener">versión consolidada del BOE</a> que hemos consultado indica que su última actualización es del 1 de marzo de 2023.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d9e61fa elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d9e61fa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿A quién se aplica?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ba07b6e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="ba07b6e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Según su <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a1" target="_blank" rel="noopener">artículo 1</a>, la ley regula los derechos y obligaciones de pacientes, usuarios y profesionales, y también de los centros y servicios sanitarios, tanto públicos como privados. Es decir, también afecta a una consulta privada o a un profesional que trabaja por cuenta propia.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-822a3cb elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="822a3cb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Las obligaciones principales, de un vistazo</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3cb3100 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3cb3100" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Obligación</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Qué exige</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Artículo</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Informar</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Dar información veraz y comprensible sobre finalidad, naturaleza, riesgos y consecuencias, y dejar constancia en la historia</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a4" target="_blank" rel="noopener">4</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Pedir consentimiento</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Consentimiento libre y voluntario, por escrito en intervenciones de riesgo</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a8" target="_blank" rel="noopener">8</a> y <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">10</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Documentar</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Llevar una historia clínica con un contenido mínimo</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a14" target="_blank" rel="noopener">14</a> y <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">15</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Conservar</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Guardar la documentación al menos cinco años desde el alta</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">17</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Dar acceso</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Permitir al paciente consultar su historia y recibir copia</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a18" target="_blank" rel="noopener">18</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Proteger</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Garantizar la confidencialidad de los datos de salud</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a7" target="_blank" rel="noopener">7</a> y <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a16" target="_blank" rel="noopener">16</a></td></tr></table>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-01c84ff elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="01c84ff" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Las siete obligaciones en detalle</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5a3a550 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5a3a550" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">1. Informar al paciente y dejar constancia</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2359e38 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2359e38" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El paciente tiene derecho a conocer la información disponible sobre su salud, salvo en los casos que la ley exceptúa. También tiene derecho a no ser informado si así lo decide.</p><p>La información se da normalmente de forma verbal, pero debe quedar constancia en la historia clínica. Como mínimo incluye la finalidad y la naturaleza de cada intervención, sus riesgos y sus consecuencias. Debe ser veraz, comprensible y adecuada para que la persona pueda decidir. La responsabilidad de garantizar este derecho es del médico responsable, aunque los demás profesionales que intervienen también deben informar.</p><p>Si el paciente tiene la capacidad limitada, se le informa de forma adaptada a su comprensión y también a su representante legal.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-49e3b4a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="49e3b4a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">2. Pedir el consentimiento informado</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e9265bd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="e9265bd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Toda actuación en el ámbito de la salud necesita el consentimiento libre y voluntario del paciente, dado después de recibir la información anterior.</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li><strong>Por regla general es verbal.</strong></li><li><strong>Tiene que ser por escrito</strong> en intervenciones quirúrgicas, procedimientos diagnósticos y terapéuticos invasivos y, en general, cuando haya procedimientos que supongan riesgos o inconvenientes de notoria y previsible repercusión negativa.</li><li><strong>Se puede revocar</strong> por escrito en cualquier momento.</li></ul><p>Antes de pedir la firma, el <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a10" target="_blank" rel="noopener">artículo 10</a> pide explicar las consecuencias relevantes que la intervención produce con seguridad, los riesgos vinculados a las circunstancias personales o profesionales del paciente, los riesgos probables según la experiencia y el estado de la ciencia, y las contraindicaciones.</p><p>Si trabajas con consentimientos en papel, tienes más detalle en <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-digital-clinica">consentimiento informado digital en una clínica</a> y, si eres psicólogo, en <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-psicologia">consentimiento informado en psicología</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-74ba6f8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="74ba6f8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">3. Menores y personas que no pueden decidir</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9dc5aa6 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9dc5aa6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a9" target="_blank" rel="noopener">artículo 9</a> regula los casos en que el consentimiento lo da un representante: cuando el paciente no puede decidir, cuando tiene la capacidad modificada judicialmente o cuando es un menor que no puede comprender la intervención. Como regla general, no cabe el consentimiento por representación en mayores de 16 años ni en menores emancipados, salvo en situaciones de riesgo grave.</p><p>El mismo artículo permite al facultativo intervenir sin consentimiento cuando hay riesgo para la salud pública o un riesgo inmediato grave y no es posible obtenerlo. En estos casos, conviene documentar con detalle el motivo en la historia clínica.</p><p>Las personas con discapacidad tienen derecho a apoyos y a recibir la información de forma accesible.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5dadcf6 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5dadcf6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">4. Llevar la historia clínica</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c5038a8 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c5038a8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Según el <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a14" target="_blank" rel="noopener">artículo 14</a>, la historia clínica reúne los documentos de los procesos asistenciales de cada paciente e identifica a los profesionales que intervienen. Puede archivarse en cualquier soporte, siempre que se garanticen su seguridad, su conservación y su recuperación.</p><p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a15" target="_blank" rel="noopener">artículo 15</a> fija un contenido mínimo. Entre otros elementos, incluye:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>La hoja clínico-estadística.</li><li>La anamnesis y la exploración física.</li><li>La evolución.</li><li>Las órdenes médicas.</li><li>El consentimiento informado.</li><li>El informe clínico de alta.</li></ul><p>Algunos de estos documentos solo se exigen en procesos de hospitalización. La historia debe llevarse con criterios de unidad e integración y recoger la información necesaria para conocer de forma veraz y actualizada el estado de salud del paciente.</p><p>Si necesitas ejemplos por especialidad, tienes la <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-ortodoncia">historia clínica de ortodoncia</a> y la <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontologica">historia clínica en odontología</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-20a8edb elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="20a8edb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">5. Conservar la historia clínica</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0d4e4aa elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0d4e4aa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">artículo 17</a> obliga a conservar la documentación clínica en condiciones de seguridad, como mínimo cinco años desde el alta de cada proceso asistencial. No tiene que ser necesariamente en el soporte original.</p><p>La documentación también se conserva por razones judiciales, epidemiológicas, de investigación o de organización del sistema sanitario. La <a href="https://www.aepd.es/areas-de-actuacion/salud/tus-derechos-en-relacion-con-tus-datos-de-salud" target="_blank" rel="noopener">AEPD</a> recuerda que estos plazos pueden variar entre comunidades autónomas, así que conviene consultar la norma de la tuya o, en su caso, el delegado de protección de datos de tu colegio profesional, como sugiere la AEPD en el caso del Colegio de Médicos.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0d905c5 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="0d905c5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">6. Garantizar el acceso del paciente</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a4d34df elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a4d34df" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a18" target="_blank" rel="noopener">artículo 18</a> reconoce al paciente el derecho a acceder a su historia clínica y a obtener copia de los datos. Se dirige al médico o al centro, también si es privado.</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li><strong>Plazo.</strong> La <a href="https://www.aepd.es/areas-de-actuacion/salud/tus-derechos-en-relacion-con-tus-datos-de-salud" target="_blank" rel="noopener">AEPD</a> indica que se responde en el plazo de un mes, que puede ampliarse.</li><li><strong>Límites.</strong> El acceso no puede perjudicar la confidencialidad de terceros ni las anotaciones subjetivas de los profesionales, que pueden reservarse.</li><li><strong>Pacientes fallecidos.</strong> El acceso corresponde a las personas vinculadas por razones familiares o de hecho, salvo que el fallecido lo hubiera prohibido, y sin revelar información que afecte a su intimidad.</li></ul><p>Si se deniega el acceso, el paciente puede reclamar ante la AEPD. Antes, puede dirigirse al delegado de protección de datos del centro.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5c3b540 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5c3b540" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">7. Proteger la confidencialidad</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b724af9 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b724af9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Toda persona tiene derecho a la confidencialidad de sus datos de salud, y nadie puede acceder a ellos sin la autorización que ampare la ley (<a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a7" target="_blank" rel="noopener">artículo 7</a>). Los centros sanitarios deben adoptar medidas y protocolos para garantizarlo.</p><p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a16" target="_blank" rel="noopener">artículo 16</a> añade que el acceso a la historia depende de la función de cada persona:</p><ul style="margin:0 0 20px 0;"><li>Los profesionales que diagnostican o tratan al paciente pueden acceder a ella.</li><li>El personal administrativo solo accede a lo necesario para sus funciones.</li><li>Todo el personal que accede está sujeto al deber de secreto.</li><li>El uso para investigación, docencia o salud pública sigue la normativa de protección de datos, separando los datos identificativos de los clínicos, salvo consentimiento o excepciones legales.</li></ul><p>Los datos de salud son además una categoría especial de datos en el <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/TXT/?uri=CELEX:32016R0679" target="_blank" rel="noopener">Reglamento general de protección de datos</a>. Si quieres profundizar, tienes las <a href="https://pro.docfav.com/blog/obligaciones-rgpd-clinica-privada">obligaciones RGPD de una clínica privada</a> y el <a href="https://pro.docfav.com/blog/registro-actividades-tratamiento-clinica">registro de actividades de tratamiento</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5d95ec9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5d95ec9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Qué pasa si no se cumple?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e0f49b7 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="e0f49b7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#dasexta" target="_blank" rel="noopener">disposición adicional sexta</a> de la ley remite al régimen sancionador de la Ley 14/1986, General de Sanidad, sin perjuicio de las responsabilidades civiles, penales o profesionales que correspondan. Esto es un resumen, no asesoramiento jurídico: ante una duda concreta, consulta a un abogado o a tu colegio profesional.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3a5b839 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3a5b839" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Lista rápida para tu consulta</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2e064cd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2e064cd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ol style="margin:0 0 20px 0;"><li>Dejo constancia en la historia clínica de la información que doy al paciente.</li><li>Tengo modelos de consentimiento por escrito para los procedimientos de riesgo y los explico antes de pedir la firma.</li><li>Sé cómo actuar con menores y con personas que no pueden decidir.</li><li>Mi historia clínica tiene el contenido mínimo y identifica al profesional que interviene.</li><li>Conservo la documentación, como mínimo, cinco años desde el alta, o el plazo que marque mi comunidad.</li><li>Tengo un procedimiento para atender las solicitudes de acceso en el plazo de un mes.</li><li>Solo accede a cada dato quien lo necesita para su función.</li></ol>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2fc5c43 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="2fc5c43" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo te ayuda un software de gestión</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f1f937c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f1f937c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Un <a href="https://pro.docfav.com/programa-historias-clinicas">programa de historias clínicas</a> no sustituye tu responsabilidad, pero te ayuda a cumplir el día a día: la historia queda estructurada, los consentimientos se firman y se archivan junto al paciente, y puedes recuperar la documentación cuando un paciente la pide. Docfav ya gestiona más de 5 millones de citas y más de 2,5 millones de historiales clínicos de más de 5.000 centros y terapeutas. La migración desde otro programa es gratuita.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-eaefbe2 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="eaefbe2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dcde425 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="dcde425" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-09f973d e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="09f973d" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-174519a elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="174519a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2440" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2440" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿La ley de autonomía del paciente se aplica a la sanidad privada? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2440" class="elementor-element elementor-element-ebc2d57 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="ebc2d57" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-bdb9955 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bdb9955" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí. Su <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a1" target="_blank" rel="noopener">artículo 1</a> regula los derechos y obligaciones de pacientes, usuarios y profesionales, y de los centros y servicios sanitarios, públicos y privados.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2441" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2441" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto tiempo hay que conservar la historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2441" class="elementor-element elementor-element-91c7525 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="91c7525" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-017b9b1 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="017b9b1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Como mínimo cinco años desde el alta de cada proceso asistencial, según el <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a17" target="_blank" rel="noopener">artículo 17</a>. Las comunidades autónomas pueden fijar plazos distintos, así que conviene consultar la norma de tu comunidad.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2442" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2442" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Siempre hace falta un consentimiento por escrito? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2442" class="elementor-element elementor-element-3b2ef1b e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="3b2ef1b" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-a8bf9ec elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a8bf9ec" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No. Por regla general es verbal. Debe ser escrito en intervenciones quirúrgicas, procedimientos invasivos y otros que supongan riesgos de notoria y previsible repercusión negativa.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4c0550a elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="4c0550a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-7970" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7970" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿En cuánto tiempo hay que responder a una solicitud de acceso a la historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7970" class="elementor-element elementor-element-1334371 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="1334371" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-461a231 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="461a231" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La <a href="https://www.aepd.es/areas-de-actuacion/salud/tus-derechos-en-relacion-con-tus-datos-de-salud" target="_blank" rel="noopener">AEPD</a> indica que la respuesta se da en el plazo de un mes, que puede ampliarse. Si se deniega, el paciente puede reclamar ante la AEPD.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-7971" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7971" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puedo reservarme mis anotaciones en la historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7971" class="elementor-element elementor-element-ba6ff8c e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="ba6ff8c" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-022b1ab elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="022b1ab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí. El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2002-22188#a18" target="_blank" rel="noopener">artículo 18</a> deja a salvo las anotaciones subjetivas de los profesionales frente al derecho de acceso del paciente, que pueden reservarse.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-45d89bb elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="45d89bb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p> </p><p style="font-size:14px;color:#5b6b7a;">Información verificada el 3 de noviembre de 2026 en los textos oficiales citados. Este artículo es informativo y no sustituye el asesoramiento jurídico: consulta siempre el texto vigente.</p>								</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-8a61178 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="8a61178" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-67c4e6c elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="67c4e6c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-aac7ed1 elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="aac7ed1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Cómo digitalizar una clínica paso a paso: guía para consultas y centros de salud</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/como-digitalizar-clinica</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 29 Oct 2026 11:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18068</guid>

					<description><![CDATA[Guía para digitalizar una clínica sin parar la actividad: qué áreas empezar, en qué orden, cómo pasar las historias en papel a digital, los errores habituales y las preguntas más frecuentes.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18068" class="elementor elementor-18068" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-b0b0798 e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="b0b0798" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-8f5b931 blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="8f5b931" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1600" height="1067" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/como-digitalizar-clinica-1600.jpg" class="attachment-full size-full wp-image-18078" alt="Médico y enfermera revisando historias clínicas electrónicas en la consulta" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/como-digitalizar-clinica-1600.jpg 1600w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/como-digitalizar-clinica-1600-768x512.jpg 768w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/como-digitalizar-clinica-1600-1536x1024.jpg 1536w" sizes="(max-width: 1600px) 100vw, 1600px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-22f0049 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="22f0049" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-4f84118 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4f84118" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo digitalizar una clínica paso a paso: guía para consultas y centros de salud</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-834e15d elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="834e15d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 29, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										9 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5c244af elementor-widget elementor-widget-html" data-id="5c244af" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>Digitalizar una clínica es pasar de papel y herramientas sueltas a un sistema único donde están la agenda, la historia clínica, los consentimientos y los cobros.</li><li>No hace falta hacerlo todo a la vez: se empieza por lo que más tiempo te quita, normalmente la agenda y las ausencias.</li><li>El orden recomendado es agenda y recordatorios, historia clínica, consentimientos, cobros y facturación, y por último estadísticas.</li><li>Lo que más falla no es la tecnología, sino migrar los datos sin plan y no formar al equipo.</li><li>Con recordatorios automáticos, los profesionales y las clínicas que usan Docfav reducen hasta un 85 % la no asistencia.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e9581b3 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e9581b3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué significa digitalizar una clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0d80ea2 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0d80ea2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Digitalizar una clínica es dejar de depender de papeles, hojas de cálculo y herramientas que no se hablan entre sí. En la práctica, es tener en un solo lugar:</p><ul><li>La agenda y los recordatorios a pacientes.</li><li>La historia clínica de cada paciente.</li><li>Los consentimientos informados y otros documentos, con firma digital.</li><li>Los cobros y la facturación.</li><li>Las estadísticas de tu actividad.</li></ul><p>No es comprar un programa y ya está. Es ordenar cómo trabaja tu clínica y elegir las herramientas que encajan con ese orden.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-81d39d9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="81d39d9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Por qué hacerlo ahora</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5c20491 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="5c20491" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li><strong>Ahorras tiempo administrativo.</strong> Cada llamada para confirmar una cita, cada papel que buscas en un archivador, cada cobro que apuntas a mano son minutos que no dedicas al paciente.</li><li><strong>Reduces ausencias.</strong> Una persona que no se presenta sin avisar deja un hueco que casi nunca se rellena. Con recordatorios automáticos por WhatsApp y correo, los profesionales y las clínicas que usan Docfav reducen hasta un 85 % la no asistencia.</li><li><strong>Cumples mejor.</strong> Los datos de salud son categoría especial en el RGPD y la facturación tiene su propio calendario. Con Verifactu, las fechas vigentes son el 1 de enero de 2027 para sociedades y el 1 de julio de 2027 para el resto, y Hacienda ha anunciado que prevé trasladarlas a octubre de 2028, aunque a falta de norma publicada en el BOE siguen las de 2027.</li><li><strong>Tus datos están seguros.</strong> Un sistema en la nube hace copias de seguridad y controla quién accede a qué. Un archivador de papel no.</li></ul><p>No es obligatorio digitalizar toda la clínica, pero sí cumplir con el RGPD y con la facturación que te corresponda, y es difícil hacerlo bien solo con papel.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4d812de elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4d812de" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué áreas digitalizar y en qué orden</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-49ac535 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="49ac535" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">1. Agenda y recordatorios</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0b2b7cd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0b2b7cd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es la primera porque es la que más tiempo te devuelve. Una <a href="https://pro.docfav.com/agenda-calendario-para-clinicas">agenda online</a> con <a href="https://pro.docfav.com/recordatorios-citas-clinicas">recordatorios automáticos</a> por WhatsApp y correo evita llamadas y reduce ausencias. Tienes ideas concretas en <a href="https://pro.docfav.com/blog/reducir-ausencias-pacientes-clinica">cómo reducir las ausencias de pacientes</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2be63d5 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="2be63d5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">2. Historia clínica electrónica</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-87a8dab elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="87a8dab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Pasar de papel a una <a href="https://pro.docfav.com/programa-historias-clinicas">historia clínica electrónica</a> ordena la información por paciente y la hace accesible a cada profesional según sus permisos. Si trabajas con varias especialidades, busca que se adapte a cada una: la ficha de fisioterapia no es la de psicología ni la de nutrición.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c268fc9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="c268fc9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">3. Consentimientos y documentos</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-760bb03 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="760bb03" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Consentimientos informados, autorizaciones y contratos pueden firmarse en digital y quedar vinculados al historial. Mira <a href="https://pro.docfav.com/blog/firma-digital-clinicas-tipos-validez">los tipos de firma digital y su validez</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-788788c elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="788788c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">4. Cobros y facturación</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d4a664c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d4a664c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Registrar cobros, ver pagos pendientes y emitir facturas dentro del mismo sistema evita duplicar datos. Comprueba que cubre Verifactu y, si estás en el País Vasco o Navarra, TicketBAI.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-bd5e7ae elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="bd5e7ae" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">5. Seguridad y protección de datos</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8bfbde1 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="8bfbde1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Copias de seguridad automáticas, control de accesos y registro de quién consulta cada historia. Tienes <a href="https://pro.docfav.com/blog/obligaciones-rgpd-clinica-privada">las obligaciones RGPD de una clínica privada</a> y <a href="https://pro.docfav.com/blog/que-es-un-backup-y-que-ventajas-tiene-en-clinicas-sanitarias">qué es un backup y qué ventajas tiene en clínicas</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3faa847 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3faa847" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">6. Estadísticas</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-abe5929 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="abe5929" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Cuando ya tienes datos, puedes ver cuántas sesiones haces de verdad, cuántas se cancelan y cuánto cobras. Es lo que permite tomar decisiones, por ejemplo revisar tu tarifa.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d9e5405 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d9e5405" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Paso a paso: cómo digitalizar tu clínica sin parar la actividad</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-713d22d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="713d22d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ol><li><strong>Haz un inventario.</strong> Apunta qué haces hoy en papel, en hojas de cálculo o en herramientas sueltas, y cuánto tiempo te lleva cada tarea.</li><li><strong>Elige las prioridades.</strong> Empieza por lo que más tiempo te quita y menos riesgo tiene. Normalmente, agenda y recordatorios.</li><li><strong>Elige la herramienta.</strong> Compara con criterios claros: qué incluye, si se adapta a tu especialidad, si cubre Verifactu, quién te ayuda a migrar y cómo puedes exportar tus datos si cambias.</li><li><strong>Planifica la migración de datos.</strong> Decide qué pacientes e historias pasas y cuándo. Una migración asistida evita pérdidas.</li><li><strong>Forma al equipo.</strong> Una herramienta que nadie usa bien no ahorra tiempo. Dedica unas horas a que cada persona sepa lo que le toca.</li><li><strong>Empieza con una prueba corta.</strong> Usa un periodo de prueba antes de abandonar el papel y ajusta lo que no funcione.</li><li><strong>Mide y ajusta.</strong> Revisa ausencias, tiempo administrativo y cobros pendientes. Si no mejoran, cambia el proceso, no solo la herramienta.</li></ol>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ac6f2e9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="ac6f2e9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo digitalizar una historia clínica en papel</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2c5a130 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2c5a130" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es una de las dudas más habituales. Hay dos caminos y no son lo mismo:</p><ul><li><strong>Escanear los documentos.</strong> Obtienes una imagen o un PDF de cada papel. Se puede consultar, pero no se puede buscar por campos ni cruzar datos, y sigue siendo un archivo suelto.</li><li><strong>Pasar a una historia clínica electrónica.</strong> Los datos del paciente quedan ordenados por campos (antecedentes, evolución, consentimientos), con permisos por profesional y registro de accesos.</li></ul><p>Lo habitual es combinar ambos: empezar por los pacientes activos, pasar sus datos a la historia electrónica y escanear el resto de documentos importantes. Conserva los originales el tiempo que exige la normativa y confirma tu caso con tu asesor.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4de7201 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4de7201" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué se necesita como mínimo para digitalizar</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9a32f31 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9a32f31" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li>Un sistema que ordene agenda, historias y cobros, aunque sea solo una parte al principio.</li><li>Copias de seguridad automáticas.</li><li>Control de accesos: cada persona ve solo lo que necesita.</li><li>Cumplir el RGPD: los datos de salud son categoría especial, y si usas un programa en la nube necesitas un contrato de encargado del tratamiento con el proveedor.</li><li>Un plan de migración y una persona responsable del cambio.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-51ed9a0 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="51ed9a0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Tres tipos de digitalización</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2b11112 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2b11112" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ol><li><strong>De documentos:</strong> escanear y archivar.</li><li><strong>De procesos:</strong> agenda, recordatorios, cobros y consentimientos dentro de un mismo sistema.</li><li><strong>De servicios:</strong> videoconsulta, reserva online y portal del paciente.</li></ol><p>Lo más rentable para una clínica pequeña suele ser la segunda.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-da2e288 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="da2e288" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores habituales</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-217cdd9 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="217cdd9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li>Querer digitalizarlo todo de golpe.</li><li>Migrar datos sin revisar ni limpiar antes.</li><li>No formar al equipo.</li><li>Elegir por precio sin comprobar qué incluye.</li><li>No pensar en cómo exportar los datos si algún día cambias. Tienes un <a href="https://pro.docfav.com/blog/checklist-cambiar-software-medico">checklist para cambiar de software médico</a> y los <a href="https://pro.docfav.com/blog/errores-implantar-software-medico">errores al implantar software médico</a>.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-02e3c0a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="02e3c0a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo se ve en cada especialidad</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-11d3365 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="11d3365" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li><strong>Fisioterapia:</strong> bonos de sesiones, valoración funcional y seguimiento por tratamiento.</li><li><strong>Psicología:</strong> notas de sesión protegidas, consentimientos firmados y control de acceso por terapeuta.</li><li><strong>Nutrición:</strong> datos antropométricos y seguimiento por consulta.</li><li><strong>Odontología:</strong> si es tu caso, tienes una guía específica: <a href="https://pro.docfav.com/blog/digitalizar-clinica-dental">cómo digitalizar una clínica dental</a>.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9d83750 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9d83750" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Con qué herramienta</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3433539 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3433539" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Docfav reúne agenda, historia clínica, consentimientos con firma digital, recordatorios, cobros y facturación en una sola plataforma en la nube. Ya gestiona más de 5 millones de citas y más de 2,5 millones de historiales, con más de 5.000 centros y terapeutas. La migración desde tu programa actual es gratuita y puedes probarlo gratis hasta 100 citas o 30 días.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1c8ccb8 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="1c8ccb8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b0b225d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="b0b225d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-5302f59 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="5302f59" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-89e845a elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="89e845a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1440" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1440" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué es la digitalización en salud? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1440" class="elementor-element elementor-element-2811a6e e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="2811a6e" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-15f057f elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="15f057f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es usar herramientas digitales para gestionar la atención y la administración de una clínica: agenda, historia clínica, consentimientos, cobros, comunicación con pacientes y análisis de datos.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1441" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1441" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cómo se digitaliza una historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1441" class="elementor-element elementor-element-df15a70 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="df15a70" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-cb44c84 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="cb44c84" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Puedes escanear los papeles o, mejor, pasar los datos a una historia clínica electrónica ordenada por campos. Lo habitual es empezar por los pacientes activos y escanear el resto de documentos importantes.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1442" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1442" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cómo se escanea una historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1442" class="elementor-element elementor-element-6ebaaf2 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="6ebaaf2" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-bcf2966 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bcf2966" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Con un escáner de documentos, nombrando cada archivo por paciente y fecha y guardándolo en un sistema con copias de seguridad y control de accesos. Aun así, es un archivo de imágenes, no una historia estructurada.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1443" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="4" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1443" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuál es el proceso de digitalización de una clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1443" class="elementor-element elementor-element-b568515 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="b568515" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-439d41e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="439d41e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Inventario de lo que haces hoy, elección de prioridades, elección de herramienta, migración de datos, formación del equipo, prueba corta y medición. Está explicado paso a paso arriba.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1444" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="5" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1444" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuáles son los requisitos mínimos para digitalizar una clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1444" class="elementor-element elementor-element-3a059fb e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="3a059fb" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-0629a0a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0629a0a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Un sistema que ordene tu actividad, copias de seguridad, control de accesos y cumplimiento del RGPD, incluido el contrato con el proveedor si usas software en la nube.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ea2be0e elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="ea2be0e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2450" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2450" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué software puedo usar para administrar mi clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2450" class="elementor-element elementor-element-28841c9 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="28841c9" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-9c341ca elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9c341ca" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Depende de tu especialidad, del número de profesionales y de lo que necesites. Compara qué incluye, si cubre Verifactu, quién ayuda a migrar los datos y cómo exportarlos si cambias. Docfav reúne agenda, historia clínica, consentimientos, recordatorios y cobros, y puedes probarlo gratis hasta 100 citas o 30 días.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2451" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2451" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Hay software gratuito para historias clínicas? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2451" class="elementor-element elementor-element-63d76d4 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="63d76d4" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-398d806 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="398d806" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Algunos programas ofrecen planes gratuitos, normalmente con límites de citas o pacientes. Antes de elegir uno, comprueba los límites, que cumpla el RGPD y que puedas exportar tus datos.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2452" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2452" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto tiempo lleva digitalizar una clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2452" class="elementor-element elementor-element-782d82a e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="782d82a" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-6d9900c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6d9900c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Depende de su tamaño y de lo que ya tengas ordenado. Una agenda con recordatorios puede funcionar en pocos días; la historia clínica y la migración llevan más.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2453" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="4" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2453" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Es obligatorio digitalizar una clínica en España? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2453" class="elementor-element elementor-element-45afb23 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="45afb23" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-7b47cae elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7b47cae" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No hay una obligación general de digitalizar toda la actividad, pero sí de proteger los datos de salud según el RGPD y de cumplir con la facturación que te corresponda.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2454" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="5" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2454" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Es seguro guardar historias clínicas en la nube? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2454" class="elementor-element elementor-element-07f0327 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="07f0327" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-05e3b33 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="05e3b33" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Depende del proveedor. Comprueba que cifra los datos, hace copias de seguridad, controla los accesos y cumple con el RGPD.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-c2c4f05 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="c2c4f05" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-2361817 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="2361817" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7b7c56c elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="7b7c56c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Cuánto cobrar como psicólogo autónomo: cómo calcular tu tarifa por sesión</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/cuanto-cobrar-psicologo-autonomo</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Lohizune Loroño]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 27 Oct 2026 11:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=18067</guid>

					<description><![CDATA[Cómo calcular cuánto cobrar por sesión como psicólogo autónomo: suma tus costes, decide cuánto quieres ganar y cuenta las sesiones reales, con un ejemplo paso a paso y el efecto de las ausencias.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="18067" class="elementor elementor-18067" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-2ff960b e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="2ff960b" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-62f1bbf blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="62f1bbf" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1600" height="1067" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/cuanto-cobrar-psicologo-autonomo-1600.jpg" class="attachment-full size-full wp-image-18077" alt="Psicóloga tomando notas durante una sesión de terapia con un paciente" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/cuanto-cobrar-psicologo-autonomo-1600.jpg 1600w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/cuanto-cobrar-psicologo-autonomo-1600-768x512.jpg 768w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/11/cuanto-cobrar-psicologo-autonomo-1600-1536x1024.jpg 1536w" sizes="(max-width: 1600px) 100vw, 1600px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-9c087a1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="9c087a1" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-ef9388c elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="ef9388c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cuánto cobrar como psicólogo autónomo: cómo calcular tu tarifa por sesión</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8f8d524 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="8f8d524" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Lohizune Loroño					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 27, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										6 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1cffbf3 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="1cffbf3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>Tu tarifa mínima sale de tres números: tus costes mensuales, lo que quieres ganar y las sesiones que atiendes de verdad.</li><li>Las sesiones "de verdad" son menos de las que agendas: restan las ausencias, los cancelados de última hora y las vacaciones.</li><li>Una sola ausencia sin aviso no cuesta solo una sesión, cuesta la hora de agenda que no pudiste ocupar.</li><li>Con recordatorios automáticos los profesionales que usan Docfav reducen hasta un 85 % la no asistencia, y eso sube tu ingreso sin cambiar tu tarifa.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3114791 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3114791" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Por qué no basta con mirar lo que cobran otros</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f8b1ca8 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f8b1ca8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es lo primero que se hace: mirar webs y directorios y poner un precio parecido. Sirve para saber en qué rango se mueve tu zona, pero no te dice si tu consulta es rentable. Dos psicólogos con la misma tarifa pueden ganar cosas muy distintas si uno paga un alquiler alto y atiende a 60 pacientes al mes y el otro trabaja desde casa con 100.</p><p>Tu tarifa tiene que salir de tus números.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3c697d5 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3c697d5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Paso 1: suma tus costes mensuales</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-689a17b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="689a17b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Pon todo lo que pagas aunque no atiendas a nadie ese mes:</p><ul><li>Alquiler de la consulta o de la sala.</li><li>Cuota de autónomos. Consulta la tabla vigente de la Seguridad Social, porque depende de tus rendimientos.</li><li>Seguro de responsabilidad civil profesional y cuota del colegio.</li><li>Gestoría.</li><li>Software de gestión: agenda, historia clínica, consentimientos y facturación.</li><li>Formación y supervisión.</li><li>Marketing y web.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9478f7c elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9478f7c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Paso 2: decide cuánto quieres ganar</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0cece99 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0cece99" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es el dato que más se olvida. Antes de impuestos, ¿cuánto necesitas que te quede al mes? Ese dinero va a tu bolsillo, no al de la consulta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8df0eeb elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="8df0eeb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Paso 3: cuenta las sesiones reales</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ccf2fd2 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="ccf2fd2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Aquí es donde la cuenta se descuadra. Si tienes 25 horas de consulta a la semana, no atiendes 100 sesiones al mes:</p><ul><li>Resta vacaciones, festivos y formación.</li><li>Resta el tiempo que dedicas a gestión, informes y llamadas.</li><li>Resta las ausencias sin aviso y las cancelaciones de última hora.</li></ul><p>Lo normal es que acabes en el 70 u 80 % de lo que parece por la agenda.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5de1431 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5de1431" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Paso 4: la fórmula</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3f66faa elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3f66faa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p><strong>Tarifa mínima por sesión = (costes mensuales + lo que quieres ganar) ÷ sesiones reales al mes</strong></p><p>Y a ese resultado le sumas los impuestos que te correspondan. Consulta con tu gestor, porque depende de tu caso: por ejemplo, la psicología sanitaria suele estar exenta de IVA, pero no siempre.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-51bbb2a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="51bbb2a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Un ejemplo con números inventados</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-227c79b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="227c79b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Estas cifras son solo para ilustrar la cuenta y no son datos del mercado.</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:16px 0"><tr><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Concepto</th><th style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left;background:#F4F8FF">Importe mensual</th></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Alquiler de sala</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">400 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Cuota de autónomos</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">300 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Seguro y colegio</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">60 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Software y gestoría</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">120 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Otros gastos</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">120 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><strong>Costes fijos</strong></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><strong>1.000 €</strong></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">Lo que quieres ganar</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left">2.000 €</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><strong>Necesitas facturar</strong></td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:8px 12px;text-align:left"><strong>3.000 €</strong></td></tr></table><ul><li>Si agendas 80 sesiones y atiendes 80, la tarifa mínima es <strong>37,50 €</strong> (3.000 ÷ 80).</li><li>Si 12 de esas 80 se pierden por ausencias y cancelaciones, atiendes 68, y la tarifa mínima sube a <strong>44,12 €</strong> (3.000 ÷ 68).</li></ul><p>Es la misma consulta y los mismos costes, con 6,62 € más por sesión solo por las ausencias. Por eso conviene reducirlas antes de subir la tarifa.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3c2bdc5 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3c2bdc5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">El coste de las ausencias</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c27ac28 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c27ac28" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Una persona que no se presenta sin avisar deja un hueco que casi nunca se rellena. Con 12 ausencias al mes y una tarifa de 45 €, pierdes 540 € de ingresos que no vuelven. Y eso sin contar el tiempo que dedicas a reorganizar la agenda.</p><p>Con recordatorios automáticos por WhatsApp y correo, los profesionales que usan Docfav reducen hasta un 85 % la no asistencia. Dicho de otra forma: si te fallaban 100 personas sin aviso, te fallan 15. Con el ejemplo de arriba, pasarías de 12 ausencias al mes a menos de 2. Docfav ya gestiona más de 5 millones de citas de más de 5.000 centros y terapeutas, y el dato sale de esa experiencia.</p><p>Tienes más ideas en <a href="https://pro.docfav.com/blog/reducir-ausencias-pacientes-clinica">cómo reducir las ausencias de pacientes en la clínica</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b5ccefc elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="b5ccefc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo saber tus sesiones reales</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-304c151 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="304c151" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Para calcularlo bien necesitas datos de tu propia agenda: cuántas sesiones agendas, cuántas se hacen y cuántas se cancelan o no se presentan. Si lo llevas en papel o en hojas de cálculo, esa información es difícil de sacar. Con un <a href="https://pro.docfav.com/software-para-psicologos">software para psicólogos</a> la ves en cualquier momento, junto con la historia clínica, los consentimientos y los cobros pendientes. Puedes probar Docfav gratis hasta 100 citas o 30 días, y la migración desde otro programa es gratuita.</p><p>Si estás empezando, también te interesa <a href="https://pro.docfav.com/blog/psicologo-autonomo-requisitos">los requisitos para ser psicólogo autónomo</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-13d1fb9 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="13d1fb9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5b9761a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5b9761a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-90b7833 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="90b7833" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-47a44c3 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="47a44c3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-7510" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7510" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto debería cobrar un psicólogo por sesión? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7510" class="elementor-element elementor-element-01649b2 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="01649b2" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-1b158eb elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1b158eb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No hay una tarifa única. Depende de tus costes, de lo que quieras ganar y de las sesiones que atiendas de verdad. La fórmula de este artículo te da el mínimo que necesitas para que la consulta sea rentable.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-7511" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7511" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Tengo que cobrar IVA como psicólogo? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7511" class="elementor-element elementor-element-8ec4ac3 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="8ec4ac3" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-d7f9d55 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d7f9d55" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Los servicios de psicología sanitaria suelen estar exentos de IVA, pero depende de tu titulación y de la actividad. Confirma tu caso con tu gestor.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-df40940 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="df40940" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2340" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2340" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cobrar menos online? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2340" class="elementor-element elementor-element-e5681a3 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="e5681a3" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-0c12772 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="0c12772" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es una decisión tuya, pero la cuenta es la misma: si ahorras alquiler y tiempo de desplazamiento, tu coste por sesión baja. Calcula tu mínimo por separado para consulta presencial y online.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2341" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2341" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cómo reduzco las ausencias? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2341" class="elementor-element elementor-element-46c8dce e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="46c8dce" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-cbbf0e4 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="cbbf0e4" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Recordatorios automáticos, confirmación de la cita y una política de cancelación clara. Docfav lo automatiza por WhatsApp y correo.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-f86b089 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="f86b089" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-0cf53b5 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="0cf53b5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/psicologa-400x400.webp" alt="Imagen de Lohizune Loroño" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Lohizune Loroño						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Psicóloga General Sanitaria con más de 10 años de experiencia. Especialista en terapia cognitivo-conductual y sistémica. Colaboradora del blog de Docfav.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-cd7a5ff elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="cd7a5ff" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Historia clínica de ortodoncia: qué incluir y modelo</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-ortodoncia</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 22 Oct 2026 10:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=17685</guid>

					<description><![CDATA[Guía de la historia clínica de ortodoncia: anamnesis, exploración, registros (fotos, modelos y radiografías), plan de tratamiento, consentimiento y seguimiento de cada cita.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="17685" class="elementor elementor-17685" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-b93f1af e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="b93f1af" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-86021b5 blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="86021b5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1280" height="854" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/historia-clinica-ortodoncia.webp" class="attachment-full size-full wp-image-17686" alt="Ortodoncista revisando a una paciente con un espejo dental durante una consulta de ortodoncia" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/historia-clinica-ortodoncia.webp 1280w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/historia-clinica-ortodoncia-768x512.webp 768w" sizes="(max-width: 1280px) 100vw, 1280px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-c8a3bf1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="c8a3bf1" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-7a3b5a1 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="7a3b5a1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Historia clínica de ortodoncia: qué incluir y modelo</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5b878ff elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="5b878ff" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 22, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										7 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ef029ce elementor-widget elementor-widget-html" data-id="ef029ce" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>Recoge el diagnóstico, el plan y el seguimiento del tratamiento.</li><li>Incluye anamnesis, exploración, registros y consentimiento informado.</li><li>Los registros básicos son fotografías, modelos y radiografías.</li><li>En cada cita se anota la activación, el material y la próxima cita.</li><li>Se conserva como mínimo cinco años desde el alta del proceso.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e49bf36 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="e49bf36" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La historia clínica de ortodoncia es el documento donde se registra todo el tratamiento, desde la primera consulta hasta el alta. Aquí tienes qué debe incluir, cómo ordenarla y un modelo de ficha para usar en tu consulta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-71a7a9b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="71a7a9b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es la historia clínica de ortodoncia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d010a50 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d010a50" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es la historia clínica odontológica adaptada al tratamiento ortodóncico. Reúne los datos del paciente, el diagnóstico, el plan de tratamiento y la evolución de cada cita. Se rige por la Ley 41/2002, básica reguladora de la autonomía del paciente.</p><p>Se parte de la <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontologica">historia clínica odontológica</a> y se le añaden tres cosas propias de la ortodoncia: los registros diagnósticos (fotografías, modelos y radiografías), el análisis de la oclusión y el seguimiento de las activaciones.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0142aaa elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="0142aaa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué debe incluir la historia clínica de ortodoncia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ad897ab elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="ad897ab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p><strong>1. Datos de filiación y motivo de consulta.</strong> Identificación del paciente y, si es menor, de su representante legal. El motivo se anota con las palabras del paciente: qué le molesta y qué espera conseguir.</p><p><strong>2. Anamnesis.</strong></p><ul><li>Antecedentes médicos: enfermedades, medicación y alergias (por ejemplo, al látex o a los metales).</li><li>Antecedentes dentales: tratamientos previos, extracciones y ortodoncia anterior.</li><li>Hábitos: succión del dedo o del chupete, respiración bucal, deglución atípica o morderse las uñas.</li><li>Antecedentes familiares de maloclusión, si los hay.</li></ul><p><strong>3. Exploración clínica.</strong></p><ul><li>Facial: simetría, perfil y línea de la sonrisa.</li><li>Intraoral: encías, higiene, caries activas y dientes presentes o ausentes. Para anotar cada pieza se usa la <a href="https://pro.docfav.com/blog/numeracion-dental-fdi">numeración dental FDI</a>.</li><li>Oclusal: relación de molares y caninos, resalte, sobremordida, línea media y mordida cruzada.</li><li>Funcional: articulación temporomandibular, ruidos, apertura y hábitos.</li></ul><p><strong>4. Registros diagnósticos.</strong></p><ul><li>Fotografías extraorales (de frente, de perfil y sonriendo) e intraorales.</li><li>Modelos de estudio, en yeso o digitales.</li><li>Radiografías: ortopantomografía y telerradiografía lateral de cráneo. Con esta última se hace el análisis cefalométrico.</li></ul><p>La cefalometría ayuda al diagnóstico, pero ninguna medida por sí sola lo establece: se interpreta junto con el resto de registros.</p><p><strong>5. Diagnóstico.</strong> Resumen de los problemas encontrados: tipo de maloclusión (por ejemplo, según la clasificación de Angle), apiñamiento, mordida cruzada o abierta y problemas esqueléticos.</p><p><strong>6. Plan de tratamiento.</strong> Objetivos, aparatología elegida (brackets metálicos o estéticos, linguales o alineadores), si hay extracciones, duración estimada y pronóstico. El <a href="https://pro.docfav.com/blog/formato-presupuesto-dental">presupuesto dental</a> se asocia al plan.</p><p><strong>7. Consentimiento informado.</strong> Se explican los riesgos, el cuidado de la higiene, la colaboración necesaria y las citas. En menores lo firma su representante legal. Tienes más detalle en la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/consentimiento-informado-digital-clinica">consentimiento informado digital</a>.</p><p><strong>8. Seguimiento de cada cita.</strong> Fecha, procedimiento realizado, arco o activación, elásticos, estado de higiene, incidencias y fecha de la próxima cita.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0043ffc elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="0043ffc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Modelo de ficha de ortodoncia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f374257 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="f374257" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Apartado</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Qué se anota</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Ejemplo</th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Motivo de consulta</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Palabras del paciente</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">«Me molestan los dientes de delante torcidos»</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Anamnesis</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Alergias, medicación, hábitos</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Alergia al látex; respira por la boca</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Exploración</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Facial, intraoral, oclusal y funcional</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Resalte aumentado; mordida cruzada en el 16-46</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Registros</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Fotos, modelos y radiografías, con fecha</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Ortopantomografía y telerradiografía del 22/10</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Diagnóstico</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Maloclusión y problemas asociados</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Clase II con apiñamiento inferior</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Plan</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Aparatología, extracciones, duración</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Brackets metálicos; 18 a 24 meses estimados</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Consentimiento</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Firma y fecha</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Firmado por el representante legal</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Evolución</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Datos de cada cita</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Cambio de arco; próxima cita en 4 semanas</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dc1f2b6 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dc1f2b6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Los ejemplos son orientativos: cada profesional adapta las abreviaturas y los campos a su forma de trabajar.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-263fb08 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="263fb08" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Comprueba si tu ficha está completa</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b5a692a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b5a692a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Marca los apartados que ya tienes en la ficha de un paciente. La barra muestra cuántos llevas y qué te falta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ce39729 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="ce39729" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div id="orto-check" style="font-family:Inter,sans-serif;color:#1a1a1a;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;border-radius:12px;padding:20px;margin:16px 0 32px 0;"><p style="margin:0 0 12px 0;font-weight:600;">Marca lo que ya tienes registrado en la ficha del paciente</p><ul id="orto-list" style="list-style:none;margin:0;padding:0;"></ul><div style="margin-top:16px;height:10px;background:#fff;border:1px solid #BECEED;border-radius:6px;overflow:hidden;"><div id="orto-bar" style="height:100%;width:0;background:#0d9589;transition:width .25s;"></div></div><p id="orto-msg" aria-live="polite" style="margin:12px 0 0 0;font-size:15px;line-height:1.5;"></p><script>(function(){var root=document.getElementById("orto-check");if(!root||root.getAttribute("data-ready"))return;root.setAttribute("data-ready","1");var items=["Datos de filiación y motivo de consulta","Anamnesis: alergias, medicación y hábitos","Exploración facial, intraoral, oclusal y funcional","Fotografías extraorales e intraorales con fecha","Modelos de estudio, en yeso o digitales","Ortopantomografía y telerradiografía lateral","Diagnóstico y plan de tratamiento con presupuesto","Consentimiento informado firmado"];var list=document.getElementById("orto-list");var bar=document.getElementById("orto-bar");var msg=document.getElementById("orto-msg");var boxes=[];items.forEach(function(t,i){var li=document.createElement("li");li.style.margin="0 0 8px 0";var lb=document.createElement("label");lb.style.cssText="display:flex;gap:10px;align-items:flex-start;cursor:pointer;font-size:15px;line-height:1.4;";var cb=document.createElement("input");cb.type="checkbox";cb.style.cssText="margin-top:3px;width:18px;height:18px;accent-color:#0d9589;flex:none;";cb.addEventListener("change",update);boxes.push(cb);var sp=document.createElement("span");sp.textContent=t;lb.appendChild(cb);lb.appendChild(sp);li.appendChild(lb);list.appendChild(li)});function update(){var done=0;var missing=[];boxes.forEach(function(b,i){if(b.checked){done++}else{missing.push(items[i])}});bar.style.width=(done*100/items.length)+"%";if(done===0){msg.textContent="Tienes 0 de "+items.length+" apartados. Marca los que ya estén en la ficha."}else if(done<items.length){msg.textContent="Tienes "+done+" de "+items.length+" apartados. Te falta: "+missing.join("; ")+"."}else{msg.textContent="Ficha completa: "+done+" de "+items.length+" apartados. Recuerda anotar cada cita para mantenerla al día."}}update()})();</script></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9e147ed elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9e147ed" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cuándo abrir la historia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3eef855 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3eef855" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Se abre en la primera visita, aunque el paciente no vaya a empezar tratamiento. En niños, la primera valoración con el ortodoncista se recomienda hacia los 7 años, cuando erupcionan los primeros molares permanentes (así lo indica, entre otras, la Asociación Americana de Ortodoncia). Registrar esa valoración permite comparar la evolución del crecimiento en las revisiones siguientes.</p><p>Si atiendes a niños, consulta también la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontopediatria">historia clínica en odontopediatría</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-3330b3b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="3330b3b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cuánto tiempo hay que conservarla</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a12d0cc elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a12d0cc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El artículo 17.1 de la Ley 41/2002 establece que la documentación clínica se conserva «como mínimo, cinco años contados desde la fecha del alta de cada proceso asistencial». La normativa de cada comunidad autónoma puede fijar plazos mayores, así que conviene comprobar la de la tuya.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-56df47d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="56df47d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores frecuentes en la historia clínica de ortodoncia</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-16dae7d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="16dae7d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li><strong>Guardar las fotos y radiografías sin fecha.</strong> No se puede comparar la evolución.</li><li><strong>No registrar las activaciones.</strong> Dificulta saber qué se hizo en cada cita.</li><li><strong>Archivar el consentimiento por separado.</strong> Se pierde o no se encuentra cuando hace falta.</li><li><strong>No actualizar las alergias ni la medicación.</strong> Cambian durante un tratamiento largo.</li><li><strong>Usar abreviaturas distintas según el profesional.</strong> Fija una convención común en la clínica.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-aa76665 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="aa76665" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo llevar la historia clínica de ortodoncia en digital</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7dde3ba elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7dde3ba" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Una historia clínica en papel complica guardar fotos, radiografías, consentimientos y notas de cada cita en el mismo sitio. Un software para clínicas dentales que reúna el odontograma, la historia clínica y los presupuestos en un solo lugar ayuda a tener todo ordenado. Si quieres ver cómo lo hace Docfav, entra en <a href="https://pro.docfav.com/software-para-odontologos">software para odontólogos</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7dc168c elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="7dc168c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ee1ed5f elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="ee1ed5f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes sobre la historia clínica de ortodoncia</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-5660cd4 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="5660cd4" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-fbcdcfc elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="fbcdcfc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-2640" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2640" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué es una historia clínica en ortodoncia? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2640" class="elementor-element elementor-element-0718a57 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="0718a57" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-5925d2c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="5925d2c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es el documento que recoge los datos del paciente, el diagnóstico, el plan de tratamiento y la evolución de cada cita durante un tratamiento de ortodoncia.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2641" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2641" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué registros se necesitan para diagnosticar en ortodoncia? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2641" class="elementor-element elementor-element-129e9d2 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="129e9d2" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-6ec5bf1 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6ec5bf1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Fotografías extraorales e intraorales, modelos de estudio y radiografías (ortopantomografía y telerradiografía lateral de cráneo), junto con la historia clínica.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-2642" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-2642" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Es obligatorio el consentimiento informado en ortodoncia? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-2642" class="elementor-element elementor-element-053615d e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="053615d" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-027a3c6 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="027a3c6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La Ley 41/2002 exige el consentimiento por escrito en los procedimientos con riesgos o inconvenientes de notoria repercusión para la salud. En ortodoncia es habitual firmarlo antes de empezar, y en menores lo firma su representante legal.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0b2086a elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="0b2086a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1160" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1160" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto tiempo hay que conservar la historia clínica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1160" class="elementor-element elementor-element-f2ec7ab e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="f2ec7ab" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-41e47d3 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="41e47d3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Como mínimo, cinco años desde el alta de cada proceso asistencial según la Ley 41/2002. Tu comunidad autónoma puede exigir un plazo mayor.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1161" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1161" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿A qué edad se recomienda la primera revisión de ortodoncia? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1161" class="elementor-element elementor-element-7a1d220 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="7a1d220" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-b0437cd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b0437cd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Hacia los 7 años, cuando erupcionan los primeros molares permanentes. Es una primera valoración, no significa que el niño empiece el tratamiento.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1162" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1162" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué numeración se usa para anotar los dientes? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1162" class="elementor-element elementor-element-3643426 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="3643426" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-f9cfca3 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f9cfca3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El sistema FDI, de dos cifras: la primera indica el cuadrante y la segunda, la posición. Por ejemplo, el 36 es el primer molar inferior izquierdo.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-9600238 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="9600238" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-ace819c elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="ace819c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d4b53b7 elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="d4b53b7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Numeración dental FDI: tabla completa y cómo se lee</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/numeracion-dental-fdi</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 20 Oct 2026 10:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=17679</guid>

					<description><![CDATA[Guía de la numeración dental FDI (ISO 3950): tabla completa de dientes permanentes y de leche, cómo se lee en voz alta y cómo registrarla en el odontograma.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="17679" class="elementor elementor-17679" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-197cd3d e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="197cd3d" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-81cfd7f blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="81cfd7f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1280" height="853" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/numeracion-dental-fdi.webp" class="attachment-full size-full wp-image-17680" alt="Dentista mostrando un modelo de mandíbula a una paciente para explicar la numeración dental FDI" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/numeracion-dental-fdi.webp 1280w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/numeracion-dental-fdi-768x512.webp 768w" sizes="(max-width: 1280px) 100vw, 1280px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-ad9ac5f e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="ad9ac5f" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-470c26b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="470c26b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Numeración dental FDI: tabla completa y cómo se lee</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-79a8078 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="79a8078" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 20, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										7 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d7fda27 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="d7fda27" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>Cada diente tiene un número de dos cifras: cuadrante y posición.</li><li>Los permanentes usan los cuadrantes 1 a 4; los de leche, del 5 al 8.</li><li>Se lee cifra a cifra: el 36 es «tres-seis», no «treinta y seis».</li><li>Lo recoge la norma ISO 3950, de la Federación Dental Internacional.</li><li>En el odontograma se anota el número, la cara y el tratamiento.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-bf81145 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bf81145" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La numeración dental FDI es el sistema de dos cifras con el que los dentistas nombran cada pieza. Aquí tienes la tabla completa de dientes permanentes y de leche, cómo se lee en voz alta y cómo anotarla en el odontograma.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-223650f elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="223650f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué es la numeración dental FDI</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7750f59 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7750f59" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La numeración dental FDI es el sistema de dos cifras con el que los dentistas nombran cada pieza. Lo creó la Federación Dental Internacional (en inglés, FDI World Dental Federation) y lo recoge la norma ISO 3950. No tiene relación con la inversión extranjera directa, que también se abrevia FDI.</p><p>Sirve para que dos profesionales se entiendan sin ambigüedad: «el 46» es siempre el primer molar inferior derecho, esté donde esté el paciente y se escriba el informe donde se escriba.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d7991da elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d7991da" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo funciona: cuadrante y posición</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4763efa elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="4763efa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Cada número tiene dos cifras:</p><ol><li><strong>Primera cifra: el cuadrante.</strong> La boca se divide en cuatro partes y se cuentan desde el punto de vista del paciente, no del dentista.</li><li><strong>Segunda cifra: la posición.</strong> Se cuenta desde la línea media de la cara hacia atrás.</li></ol>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7cf2fba elementor-widget elementor-widget-html" data-id="7cf2fba" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><p style="font-family:Inter,sans-serif;font-weight:600;margin:0 0 8px 0;color:#1a1a1a;">Cuadrantes de la dentición permanente</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Cuadrante</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Zona</th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">1</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Superior derecho</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">2</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Superior izquierdo</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">3</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Inferior izquierdo</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">4</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Inferior derecho</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-62815f7 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="62815f7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><p style="font-family:Inter,sans-serif;font-weight:600;margin:0 0 8px 0;color:#1a1a1a;">Posición dentro del cuadrante (dientes permanentes)</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Cifra</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Pieza</th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">1</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Incisivo central</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">2</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Incisivo lateral</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">3</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Canino</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">4</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Primer premolar</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">5</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Segundo premolar</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">6</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Primer molar</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">7</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Segundo molar</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">8</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Tercer molar (muela del juicio)</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4524037 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4524037" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Odontograma FDI interactivo</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dc7dffd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dc7dffd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Así se ve un odontograma: la boca dibujada con cada pieza en su sitio. Pasa el ratón por un diente, o tócalo en el móvil, para ver su número FDI, su nombre y cómo se lee. Activa «Modo marcar» para ver cómo se registra el estado de una pieza en un odontograma digital.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-f1a35a7 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="f1a35a7" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div id="fdi-odo" style="font-family:Inter,sans-serif;color:#1a1a1a;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;border-radius:12px;padding:16px;margin:16px 0 32px 0;"><style>#fdi-odo .fo-bar{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;align-items:center;margin:0 0 12px 0}#fdi-odo button{font:inherit;font-size:14px;padding:8px 14px;border-radius:8px;border:1px solid #337B93;background:#fff;color:#337B93;cursor:pointer}#fdi-odo button[aria-pressed="true"]{background:#337B93;color:#fff}#fdi-odo input{font:inherit;font-size:14px;padding:8px 10px;border:1px solid #BECEED;border-radius:8px;width:110px}#fdi-odo svg{width:100%;height:auto;display:block;background:#fff;border:1px solid #BECEED;border-radius:8px}#fdi-odo .tooth{cursor:pointer;outline:none}#fdi-odo .tooth:focus-visible .shape,#fdi-odo .tooth.sel .shape{stroke:#0d9589;stroke-width:3}#fdi-odo .fo-info{margin:12px 0;padding:12px 14px;background:#fff;border-left:4px solid #0d9589;border-radius:0 8px 8px 0;font-size:15px;line-height:1.5;min-height:52px}#fdi-odo .fo-hint{font-size:13px;color:#4a5568}#fdi-odo .fo-legend{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px 16px;font-size:13px;margin-top:10px}#fdi-odo .fo-legend i{display:inline-block;width:12px;height:12px;border-radius:3px;border:1px solid #337B93;margin-right:6px;vertical-align:-1px}</style><div class="fo-bar"><button type="button" data-mode="perm" aria-pressed="true">Dientes permanentes (32)</button><button type="button" data-mode="temp" aria-pressed="false">Dientes de leche (20)</button><label style="font-size:14px;">Buscar número <input type="text" inputmode="numeric" maxlength="2" placeholder="Ej. 36" aria-label="Buscar un diente por su número FDI"></label></div><svg viewBox="0 0 600 370" role="img" aria-label="Odontograma interactivo con la numeración FDI"></svg><div class="fo-info" aria-live="polite"></div><div class="fo-bar"><button type="button" data-act="mark" aria-pressed="false">Modo marcar</button><button type="button" data-act="clear">Limpiar marcas</button><span class="fo-hint">Con «Modo marcar», cada clic cambia el estado del diente: sano, caries, obturación o ausente.</span></div><div class="fo-legend"></div><script>(function(){var root=document.getElementById("fdi-odo");if(!root||root.getAttribute("data-ready"))return;root.setAttribute("data-ready","1");var NS="http://www.w3.org/2000/svg";var PERM=[["Incisivo central",30,54,0],["Incisivo lateral",25,50,0],["Canino",27,58,1],["Primer premolar",25,46,2],["Segundo premolar",25,46,2],["Primer molar",36,42,3],["Segundo molar",34,40,3],["Tercer molar",30,38,3]];var TEMP=[["Incisivo central",26,46,0],["Incisivo lateral",22,42,0],["Canino",24,48,1],["Primer molar",32,38,3],["Segundo molar",36,38,3]];var TYPES=[["Incisivos","#DCEBFF"],["Caninos","#D9F2EA"],["Premolares","#FFF0CC"],["Molares","#EADDFF"]];var WORDS=["cero","uno","dos","tres","cuatro","cinco","seis","siete","ocho"];var SIDE=["superior derecho","superior izquierdo","inferior izquierdo","inferior derecho"];var STATES=["sano","caries","obturación","ausente"];var svg=root.querySelector("svg");var info=root.querySelector(".fo-info");var legend=root.querySelector(".fo-legend");var search=root.querySelector("input");var mode="perm";var marking=false;var marks={};var selected=null;var teeth=[];var DEFAULT="Pasa el ratón por un diente o tócalo para ver su número FDI, su nombre y cómo se lee.";function el(tag,attrs,parent){var e=document.createElementNS(NS,tag);for(var k in attrs){e.setAttribute(k,attrs[k])}if(parent)parent.appendChild(e);return e}function describe(t){var name=t.name.toLowerCase()+" "+SIDE[t.qi];name=name.charAt(0).toUpperCase()+name.slice(1);if(t.name==="Tercer molar")name+=" (muela del juicio)";var q=Math.floor(t.code/10);var s="Diente "+t.code+": "+name+". Se lee «"+WORDS[q]+"-"+WORDS[t.p+1]+"». Cuadrante "+q+", posición "+(t.p+1)+".";var m=marks[t.code]||0;if(m>0)s+=" Marca: "+STATES[m]+".";return s}function show(t){info.textContent=t?describe(t):DEFAULT}function build(){while(svg.firstChild)svg.removeChild(svg.firstChild);var list=mode==="perm"?PERM:TEMP;var base=mode==="perm"?0:4;var cx=300;var gap=3;teeth=[];for(var qi=0;qi<4;qi++){var dir=(qi===0||qi===3)?-1:1;var cursor=cx+dir*4;for(var p=0;p<list.length;p++){var w=list[p][1];var x=dir<0?cursor-w:cursor;cursor=dir<0?x-gap:x+w+gap;teeth.push({code:(base+qi+1)*10+p+1,qi:qi,p:p,x:x,w:w,h:list[p][2],type:list[p][3],upper:qi<2,name:list[p][0]})}}var maxd=0;teeth.forEach(function(t){t.cm=t.x+t.w/2;var d=Math.abs(t.cm-cx);if(d>maxd)maxd=d});el("line",{x1:cx,y1:70,x2:cx,y2:330,stroke:"#BECEED","stroke-dasharray":"4 4"},svg);var lab=function(x,y,txt,anchor){var t=el("text",{x:x,y:y,"font-size":12,fill:"#4a5568","text-anchor":anchor},svg);t.textContent=txt};lab(12,28,"Derecha del paciente","start");lab(588,28,"Izquierda del paciente","end");lab(12,48,"Cuadrante "+(base+1)+" (arriba)","start");lab(588,48,"Cuadrante "+(base+2)+" (arriba)","end");lab(588,352,"Cuadrante "+(base+3)+" (abajo)","end");lab(12,352,"Cuadrante "+(base+4)+" (abajo)","start");teeth.forEach(function(t){var d=Math.abs(t.cm-cx)/maxd;var dy=36*d*d;var edge=t.upper?196-dy:222-dy;var top=t.upper?edge-t.h:edge;var g=el("g",{"class":"tooth",tabindex:0,role:"button","aria-label":describe(t)},svg);var rootY=t.upper?top:top+t.h;var rd=t.upper?-24:24;el("path",{d:"M"+(t.x+t.w*0.22)+" "+rootY+" L"+(t.x+t.w*0.78)+" "+rootY+" L"+(t.x+t.w*0.58)+" "+(rootY+rd)+" L"+(t.x+t.w*0.42)+" "+(rootY+rd)+" Z",fill:"#F3E6C8",stroke:"#C9B48A"},g);var m=marks[t.code]||0;var fill=TYPES[t.type][1];var dash="";if(m===1)fill="#F7C6C0";if(m===2)fill="#BFD9F6";if(m===3){fill="#FFFFFF";dash="4 3"}var shape=el("rect",{"class":"shape",x:t.x,y:top,width:t.w,height:t.h,rx:t.type===0?6:11,fill:fill,stroke:"#337B93","stroke-width":1.5},g);if(dash)shape.setAttribute("stroke-dasharray",dash);var num=el("text",{x:t.cm,y:top+t.h/2+5,"font-size":13,"font-weight":700,fill:"#1a1a1a","text-anchor":"middle","pointer-events":"none"},g);num.textContent=t.code;if(m===1)el("circle",{cx:t.cm,cy:top+t.h-9,r:4,fill:"#B3261E","pointer-events":"none"},g);if(m===2)el("rect",{x:t.cm-4,y:top+t.h-13,width:8,height:8,fill:"#1D5FA8","pointer-events":"none"},g);if(m===3){el("line",{x1:t.x+4,y1:top+4,x2:t.x+t.w-4,y2:top+t.h-4,stroke:"#B3261E","stroke-width":2,"pointer-events":"none"},g);el("line",{x1:t.x+t.w-4,y1:top+4,x2:t.x+4,y2:top+t.h-4,stroke:"#B3261E","stroke-width":2,"pointer-events":"none"},g)}if(selected===t.code)g.setAttribute("class","tooth sel");g.addEventListener("mouseenter",function(){show(t)});g.addEventListener("focus",function(){show(t)});g.addEventListener("mouseleave",function(){show(current())});g.addEventListener("click",function(){selected=t.code;if(marking){marks[t.code]=((marks[t.code]||0)+1)%4}build();show(t)});g.addEventListener("keydown",function(ev){if(ev.key==="Enter"||ev.key===" "){ev.preventDefault();g.dispatchEvent(new Event("click"))}})})}function current(){for(var i=0;i<teeth.length;i++){if(teeth[i].code===selected)return teeth[i]}return null}function setMode(m){mode=m;selected=null;root.querySelectorAll("[data-mode]").forEach(function(b){b.setAttribute("aria-pressed",b.getAttribute("data-mode")===m?"true":"false")});build();show(null)}root.querySelectorAll("[data-mode]").forEach(function(b){b.addEventListener("click",function(){setMode(b.getAttribute("data-mode"))})});root.querySelector("[data-act=mark]").addEventListener("click",function(){marking=!marking;this.setAttribute("aria-pressed",marking?"true":"false")});root.querySelector("[data-act=clear]").addEventListener("click",function(){marks={};build();show(current())});search.addEventListener("input",function(){var v=search.value.replace(/[^0-9]/g,"");if(v.length<2){return}var n=parseInt(v,10);var q=Math.floor(n/10);var pos=n%10;var needMode=(q>=1&&q<=4)?"perm":((q>=5&&q<=8)?"temp":"");var maxPos=needMode==="perm"?8:5;if(!needMode||pos<1||pos>maxPos){info.textContent="El número "+v+" no existe. Usa del 11 al 48 (permanentes) o del 51 al 85 (de leche).";return}if(needMode!==mode){setMode(needMode)}selected=n;build();show(current())});TYPES.forEach(function(t){var s=document.createElement("span");var i=document.createElement("i");i.style.background=t[1];s.appendChild(i);s.appendChild(document.createTextNode(t[0]));legend.appendChild(s)});[["#F7C6C0","Caries"],["#BFD9F6","Obturación"],["#FFFFFF","Ausente"]].forEach(function(t){var s=document.createElement("span");var i=document.createElement("i");i.style.background=t[0];s.appendChild(i);s.appendChild(document.createTextNode(t[1]));legend.appendChild(s)});build();show(null)})();</script></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d6e8b02 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d6e8b02" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Tabla completa de dientes permanentes</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-26ad5ba elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="26ad5ba" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Así se ve en un odontograma, de izquierda a derecha del dibujo: a la izquierda queda la derecha del paciente.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8798e29 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="8798e29" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><p style="font-family:Inter,sans-serif;font-weight:600;margin:0 0 8px 0;color:#1a1a1a;">Dientes permanentes (32 piezas)</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px">Arcada</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top;font-weight:600;background:#F4F8FF">Superior</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">18</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">17</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">16</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">15</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">14</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">13</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">12</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">11</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">21</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">22</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">23</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">24</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">25</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">26</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">27</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">28</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top;font-weight:600;background:#F4F8FF">Inferior</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">48</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">47</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">46</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">45</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">44</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">43</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">42</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">41</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">31</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">32</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">33</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">34</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">35</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">36</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">37</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">38</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8d65266 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="8d65266" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Ejemplos que se buscan mucho:</p><ul><li><strong>16:</strong> primer molar superior derecho, la «muela de los seis años».</li><li><strong>14 y 15:</strong> primer y segundo premolar superior derecho.</li><li><strong>36:</strong> primer molar inferior izquierdo.</li><li><strong>37 y 47:</strong> segundo molar inferior izquierdo y derecho.</li><li><strong>48:</strong> tercer molar inferior derecho, la muela del juicio.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9e1e894 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9e1e894" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Dientes de leche: cuadrantes 5 a 8</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-61f3a6f elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="61f3a6f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Los niños tienen 20 dientes temporales y no tienen premolares ni terceros molares. Por eso los cuadrantes pasan a 5, 6, 7 y 8 y la segunda cifra solo llega a 5. El cuadrante 5 es el superior derecho, el 6 el superior izquierdo, el 7 el inferior izquierdo y el 8 el inferior derecho.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dd835cd elementor-widget elementor-widget-html" data-id="dd835cd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><p style="font-family:Inter,sans-serif;font-weight:600;margin:0 0 8px 0;color:#1a1a1a;">Posición dentro del cuadrante (dientes de leche)</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Cifra</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Pieza temporal</th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">1</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Incisivo central</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">2</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Incisivo lateral</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">3</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Canino</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">4</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Primer molar</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">5</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Segundo molar</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fcac252 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="fcac252" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><p style="font-family:Inter,sans-serif;font-weight:600;margin:0 0 8px 0;color:#1a1a1a;">Dientes temporales (20 piezas)</p><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px">Arcada</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600;text-align:center;padding:8px 6px"></th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top;font-weight:600;background:#F4F8FF">Superior</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">55</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">54</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">53</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">52</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">51</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">61</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">62</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">63</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">64</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">65</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top;font-weight:600;background:#F4F8FF">Inferior</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">85</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">84</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">83</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">82</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">81</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">71</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">72</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">73</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">74</td><td style="padding:8px 6px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;text-align:center;font-variant-numeric:tabular-nums">75</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-abe4204 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="abe4204" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>En niños con dentición mixta es habitual combinar números de las dos tablas. Si llevas la consulta infantil, tienes un modelo en nuestra guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontopediatria">historia clínica en odontopediatría</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c03fb66 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="c03fb66" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo se lee en voz alta</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6d0e571 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6d0e571" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El número FDI se lee <strong>cifra a cifra</strong>. El 36 es «tres-seis» y el 11 es «uno-uno». Nunca «treinta y seis» ni «once». Así se evita confundirlo con los sistemas de numeración continua.</p><p>También puede aparecer escrito con punto, como 3.6 o 1.6. Es la misma pieza.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9a8b49c elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9a8b49c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">FDI, Universal y Palmer: diferencias</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-99cdaab elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="99cdaab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>En España el sistema habitual es el FDI. Los otros dos aparecen en libros, informes extranjeros y programas importados.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-63da1d5 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="63da1d5" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:8px 0 24px 0;"><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:420px;font-family:Inter,sans-serif;font-size:15px;line-height:1.5"><thead><tr><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Sistema</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Cómo numera</th><th style="background:#F4F8FF;color:#0d9589;text-align:left;padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;font-weight:600">Primer molar inferior izquierdo</th></tr></thead><tbody><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">FDI</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Dos cifras: cuadrante y posición</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">36</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Universal (ADA)</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Del 1 al 32 de forma continua, desde el tercer molar superior derecho. Los dientes de leche usan letras de la A a la T</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">19</td></tr><tr><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Palmer</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">Un símbolo en ángulo para cada cuadrante y números del 1 al 8 (letras de la A a la E en los de leche)</td><td style="padding:10px 12px;border:1px solid #BECEED;color:#1a1a1a;vertical-align:top">6, con el símbolo del cuadrante inferior izquierdo</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-341370d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="341370d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p><strong>Atención:</strong> el mismo número significa cosas distintas según el sistema. El 16 en FDI es el primer molar superior derecho. El 16 en el sistema Universal es el tercer molar superior izquierdo.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6b55e2b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="6b55e2b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo se registra en el odontograma y la historia clínica</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a418584 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a418584" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>En la práctica, el número FDI va acompañado de la cara del diente y de lo que se ha observado o hecho. Las caras se abrevian habitualmente así: <strong>O</strong> (oclusal), <strong>M</strong> (mesial), <strong>D</strong> (distal), <strong>V</strong> (vestibular) y <strong>L/P</strong> (lingual o palatina).</p><p>Ejemplos de anotación:</p><ul><li><strong>36 O:</strong> caries en la cara oclusal del 36.</li><li><strong>46 MOD:</strong> obturación en las caras mesial, oclusal y distal del 46.</li><li><strong>18:</strong> extracción de la muela del juicio superior derecha.</li></ul><p>Cada clínica puede usar sus propias abreviaturas, así que conviene fijar una convención común. Para ver cómo se organiza el resto del registro, consulta la guía de <a href="https://pro.docfav.com/blog/historia-clinica-odontologica">historia clínica odontológica</a> y el artículo sobre el <a href="https://pro.docfav.com/blog/odontograma-digital">odontograma digital</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2492243 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="2492243" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Errores frecuentes con la numeración FDI</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a3b5725 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a3b5725" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li><strong>Contar desde el lado del dentista.</strong> Los cuadrantes se cuentan desde el paciente: el cuadrante 1 es la parte superior derecha <em>del paciente</em>.</li><li><strong>Leer el número como una cifra.</strong> Es «tres-seis», no «treinta y seis».</li><li><strong>Mezclar sistemas.</strong> Si un informe viene de otro país, comprueba si usa el Universal antes de interpretar el número.</li><li><strong>Olvidar los dientes de leche.</strong> Un 55 o un 85 no es un error: son temporales.</li><li><strong>No indicar la cara.</strong> El número identifica la pieza, pero no dice qué parte está afectada.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ac66641 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="ac66641" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo ayuda un software a evitar errores</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-dac1e1b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dac1e1b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Un odontograma digital que use la numeración FDI ya incluye los números, las caras y los tratamientos asociados a cada pieza. Así se reducen las anotaciones a mano y las confusiones entre profesionales. Si estás valorando cambiar de programa, en <a href="https://pro.docfav.com/software-para-odontologos">software para odontólogos</a> puedes ver cómo Docfav lleva el odontograma, la historia clínica y los presupuestos en un solo sitio.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-80ce286 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="80ce286" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9229b5b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9229b5b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes sobre la numeración dental FDI</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-c5656f0 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="c5656f0" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-734c6db elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="734c6db" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1200" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1200" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué significa FDI en odontología? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1200" class="elementor-element elementor-element-8133ce9 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="8133ce9" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-271de5a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="271de5a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>FDI son las siglas de la Federación Dental Internacional. Da nombre al sistema de numeración de dos cifras que identifica cada diente, recogido en la norma ISO 3950.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1201" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1201" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cómo se lee el diente 36? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1201" class="elementor-element elementor-element-f967339 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="f967339" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-ede3bdb elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="ede3bdb" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Se lee «tres-seis». El 3 indica el cuadrante inferior izquierdo y el 6, el primer molar. Es el primer molar inferior izquierdo.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1202" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1202" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué dientes son el 16, el 36 y el 48? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1202" class="elementor-element elementor-element-4309ffd e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="4309ffd" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-772f43c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="772f43c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El 16 es el primer molar superior derecho. El 36 es el primer molar inferior izquierdo. El 48 es el tercer molar inferior derecho, la muela del juicio.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2a74592 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="2a74592" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-4450" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-4450" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuántos dientes hay en la numeración FDI? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-4450" class="elementor-element elementor-element-0d5bfb7 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="0d5bfb7" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-2115533 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2115533" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>32 permanentes (cuadrantes 1 a 4) y 20 temporales (cuadrantes 5 a 8).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-4451" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-4451" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuál es la diferencia entre el sistema FDI y el Universal? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-4451" class="elementor-element elementor-element-98d7783 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="98d7783" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-16f64aa elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="16f64aa" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El FDI usa dos cifras (cuadrante y posición). El Universal numera los permanentes del 1 al 32 de forma continua y los de leche con letras de la A a la T.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-4452" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-4452" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué es la norma ISO 3950? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-4452" class="elementor-element elementor-element-975b76e e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="975b76e" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-2f5f1a3 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2f5f1a3" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es la norma internacional que fija el sistema de designación de los dientes y las zonas de la cavidad oral. La edición vigente es la ISO 3950:2016.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-7121fa9 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="7121fa9" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-41a9ec2 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="41a9ec2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0054bcf elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="0054bcf" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Verifactu se aplaza a octubre de 2028: qué es oficial y qué hacer en tu clínica</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/verifactu-aplazamiento</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Iñigo Ardanza]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 15 Oct 2026 11:44:13 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gestión y Administración]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=17594</guid>

					<description><![CDATA[Hacienda prevé aplazar Verifactu hasta octubre de 2028, pero las fechas vigentes siguen siendo las de 2027. Qué es oficial, qué es previsión y qué revisar en tu clínica.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="17594" class="elementor elementor-17594" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-21b043b e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="21b043b" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-d414979 blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="d414979" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="1280" height="720" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/verifactu-aplazamiento-clinica.webp" class="attachment-full size-full wp-image-17595" alt="Médico planificando en el ordenador la gestión y la facturación de su clínica" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/verifactu-aplazamiento-clinica.webp 1280w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/verifactu-aplazamiento-clinica-768x432.webp 768w" sizes="(max-width: 1280px) 100vw, 1280px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-4d1bf40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="4d1bf40" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-5286862 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="5286862" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Verifactu se aplaza a octubre de 2028: qué es oficial y qué hacer en tu clínica</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-0a81774 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="0a81774" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Iñigo Ardanza					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 15, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										6 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9dafb1c elementor-widget elementor-widget-html" data-id="9dafb1c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background-color: #F4F8FF; border-left: 4px solid #0d9589; border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 24px 28px; margin: 32px 0; font-family: 'Inter', sans-serif;"><p style="color: #0d9589; font-weight: 700; font-size: 13px; letter-spacing: 0.5px; text-transform: uppercase; margin: 0 0 16px 0;">Puntos clave</p><ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #1a1a1a; font-size: 15px; line-height: 1.7;"><li>Hacienda prevé aplazar las obligaciones pendientes de Verifactu hasta octubre de 2028, pero todavía no es norma.</li><li>Mientras no se publique, siguen vigentes el 1 de enero de 2027 (sociedades) y el 1 de julio de 2027 (resto).</li><li>Verifactu y la factura electrónica entre empresas son obligaciones distintas, con calendarios distintos.</li><li>Los requisitos técnicos se mantienen: cambia el plazo, no lo que debe cumplir el programa.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2fac4d9 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2fac4d9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El 5 de octubre de 2026, el Ministerio de Hacienda comunicó que prevé aplazar hasta octubre de 2028 las obligaciones pendientes del reglamento de sistemas informáticos de facturación. Es una previsión, no una norma publicada. Aquí tienes qué dice exactamente la nota, qué fechas siguen vigentes, en qué se diferencia de la factura electrónica y qué conviene revisar en una clínica o consulta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2e7c04f elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="2e7c04f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Qué ha anunciado Hacienda sobre Verifactu?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9788a97 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9788a97" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La <a href="https://www.hacienda.gob.es/sgt/gabsehacienda/nota-informativa-verifactu.pdf" target="_blank" rel="noopener">nota informativa del Ministerio de Hacienda</a> prevé aplazar hasta octubre de 2028 las obligaciones pendientes del Real Decreto 1007/2023, el reglamento de sistemas informáticos de facturación. El motivo es hacerlas coincidir con la obligatoriedad de la factura electrónica para empresarios y profesionales cuya facturación anual no supere los 8 millones de euros.</p><p>La nota añade dos cosas:</p><ul><li>Una vez aprobada esa alineación de calendarios, se abordará otra modificación para acercar el ámbito de aplicación y algunos aspectos técnicos a los futuros requisitos de reporte digital de la directiva europea ViDA.</li><li>Las exigencias de integridad, conservación, accesibilidad, legibilidad, trazabilidad e inalterabilidad se mantendrán en términos sustancialmente equivalentes a los actuales.</li></ul><p>La nota no indica qué tipo de norma se usará ni cuándo se publicará.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e55141a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e55141a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Es oficial el aplazamiento a 2028?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-66a9e8c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="66a9e8c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Todavía no. Es una previsión del Ministerio. Esta tabla separa lo vigente de lo previsto:</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ad4d3a9 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="ad4d3a9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:24px 0;font-family:'Inter',sans-serif"><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:520px;font-size:15px;line-height:1.5;color:#1a1a1a"><thead><tr><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Dato</th><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Estado</th><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Fuente</th></tr></thead><tbody><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Antes del 1 de enero de 2027 para contribuyentes del Impuesto sobre Sociedades</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Vigente</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top"><a href="https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-24446" target="_blank" rel="noopener">Real Decreto-ley 15/2025 (BOE)</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Antes del 1 de julio de 2027 para el resto de obligados</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Vigente</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top"><a href="https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-24446" target="_blank" rel="noopener">Real Decreto-ley 15/2025 (BOE)</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Octubre de 2028 para las obligaciones pendientes</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Previsión, sin norma publicada</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top"><a href="https://www.hacienda.gob.es/sgt/gabsehacienda/nota-informativa-verifactu.pdf" target="_blank" rel="noopener">Nota del Ministerio de Hacienda, 5 de octubre de 2026</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Requisitos técnicos «sustancialmente equivalentes»</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Previsión</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top"><a href="https://www.hacienda.gob.es/sgt/gabsehacienda/nota-informativa-verifactu.pdf" target="_blank" rel="noopener">Nota del Ministerio de Hacienda</a></td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Segunda modificación para acercarse a ViDA</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Previsión</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top"><a href="https://www.hacienda.gob.es/sgt/gabsehacienda/nota-informativa-verifactu.pdf" target="_blank" rel="noopener">Nota del Ministerio de Hacienda</a></td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-7d9a9cf elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7d9a9cf" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/iva/sistemas-informaticos-facturacion-verifactu.html" target="_blank" rel="noopener">Agencia Tributaria</a> sigue publicando en su sede las fechas de 2027 y una comunicación con la previsión del Ministerio. Para confirmar si ya se ha aprobado, consulta el BOE.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-80491d8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="80491d8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Qué fechas rigen hoy?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-88900dc elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="88900dc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Hasta que se publique una norma nueva, el Real Decreto 1007/2023, tras la reforma del Real Decreto-ley 15/2025, exige tener los sistemas informáticos de facturación adaptados:</p><ul><li><strong>Antes del 1 de enero de 2027</strong>, si eres contribuyente del Impuesto sobre Sociedades.</li><li><strong>Antes del 1 de julio de 2027</strong>, si eres cualquier otro obligado tributario, como un autónomo que tributa por IRPF.</li></ul><p>Por eso no conviene dar el aplazamiento por hecho: si tu programa no está preparado y la previsión no se aprueba a tiempo, el calendario de 2027 es el que cuenta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-45ee66a elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="45ee66a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿En qué se diferencia de la factura electrónica?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9998b95 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="9998b95" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Son dos obligaciones distintas.</p><ul><li><strong>Verifactu</strong> (Real Decreto 1007/2023) regula el programa con el que se emiten las facturas: los registros deben ser íntegros, trazables e inalterables.</li><li><strong>La factura electrónica</strong> (artículo 2 bis de la <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-22440" target="_blank" rel="noopener">Ley 56/2007</a>) obliga a expedir, enviar y recibir facturas en formato electrónico en las relaciones entre empresarios y profesionales.</li></ul><p>Sus fechas también son distintas. Según la <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/eu_es/iva/factura-electronica/calendario-implantacion.html" target="_blank" rel="noopener">Agencia Tributaria</a>, los plazos de la factura electrónica cuentan desde el 6 de octubre de 2026, cuando entró en vigor la Orden HAC/1028/2026:</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fced533 elementor-widget elementor-widget-html" data-id="fced533" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="overflow-x:auto;margin:24px 0;font-family:'Inter',sans-serif"><table style="border-collapse:collapse;width:100%;min-width:520px;font-size:15px;line-height:1.5;color:#1a1a1a"><thead><tr><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Colectivo</th><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Emitir y recibir factura electrónica</th><th style="text-align:left;background:#F4F8FF;border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;font-weight:600">Informar del estado de la factura</th></tr></thead><tbody><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Más de 8 millones de euros de facturación anual (volumen de operaciones del año anterior, sin IVA)</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">6 de octubre de 2027</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">6 de octubre de 2027</td></tr><tr><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Resto de empresarios y profesionales</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">6 de octubre de 2028</td><td style="border:1px solid #BECEED;padding:10px 12px;vertical-align:top">Otras personas jurídicas: 6 de octubre de 2028. Personas físicas: 6 de octubre de 2029</td></tr></tbody></table></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-badff84 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="badff84" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Si tu clínica factura menos de 8 millones de euros al año, lo normal es que te corresponda la fecha de octubre de 2028.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b1f2980 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="b1f2980" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Quién queda fuera de Verifactu?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-956ff7d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="956ff7d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El <a href="https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24840" target="_blank" rel="noopener">artículo 3 del Real Decreto 1007/2023</a> aplica el reglamento a quienes usan sistemas informáticos de facturación y son contribuyentes del Impuesto sobre Sociedades, del IRPF con actividades económicas, del Impuesto sobre la Renta de no Residentes con establecimiento permanente, o entidades en atribución de rentas con actividades económicas. No se aplica a quienes llevan los libros registro del IVA por el sistema de suministro inmediato de información (SII). Además, el reglamento se aplica sin perjuicio de los regímenes forales: en el País Vasco y Navarra rigen sus propias normas, como TicketBAI.</p><p>Ser profesional sanitario o tener servicios exentos de IVA no te deja fuera por sí solo. La Agencia Tributaria detalla <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/iva/sistemas-informaticos-facturacion-verifactu/cuestiones-generales/quienes-estan-obligados-que-operaciones-incluyen.html" target="_blank" rel="noopener">quién está obligado y qué operaciones se incluyen</a>; confirma tu caso con tu asesoría.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-e8ec159 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="e8ec159" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Qué pasa si no me adhiero a Verifactu?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b60b90e elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b60b90e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Verifactu tiene dos modalidades: VERI*FACTU, en la que el sistema envía los registros a la Agencia Tributaria, y NO VERI*FACTU. Enviar los registros es voluntario (artículo 15 del reglamento). Lo que se exige es que el sistema cumpla los requisitos del reglamento. Puedes ver las <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/iva/sistemas-informaticos-facturacion-verifactu/cuestiones-generales/modalidades-cumplimiento-obligaciones.html" target="_blank" rel="noopener">modalidades previstas</a>.</p><p>Según las <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/iva/sistemas-informaticos-facturacion-verifactu/preguntas-frecuentes/cuestiones-generales-objeto.html" target="_blank" rel="noopener">preguntas frecuentes de la Agencia Tributaria</a>, la ley prevé dos sanciones graves: 150.000 euros por ejercicio para quien fabrique o comercialice sistemas que no cumplan, y 50.000 euros por ejercicio por tener sistemas no certificados o alterados. Se aplican cuando la obligación sea exigible.</p><p>Antes de esas fechas, el periodo es de pruebas: si probaste VERI*FACTU, no estás obligado a mantenerte hasta final de año. Cuando la obligación sea exigible, quien opta por VERI*FACTU debe mantenerse al menos hasta el final del año natural del primer envío.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9255fc9 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="9255fc9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Qué hacer ahora en tu clínica?</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4d17cd4 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="4d17cd4" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ol><li><strong>Confirma si te aplica y cuándo.</strong> Pregunta a tu asesoría cómo tributas (Sociedades o IRPF) y qué sistema usas para facturar: de eso dependen la fecha y la obligación.</li><li><strong>Pide la documentación al proveedor.</strong> Solicita la declaración responsable de la versión de tu programa, que explica la <a href="https://sede.agenciatributaria.gob.es/Sede/iva/sistemas-informaticos-facturacion-verifactu/cuestiones-generales/certificacion-sistemas-informaticos_.html" target="_blank" rel="noopener">Agencia Tributaria</a>, y confirma si funciona en modalidad VERI*FACTU o NO VERI*FACTU.</li><li><strong>Revisa a quién facturas.</strong> La factura electrónica afecta a las relaciones entre empresarios y profesionales. Si facturas a otras empresas o profesionales, ten en cuenta sus fechas; si solo facturas a pacientes particulares, consulta con tu asesoría cómo te afecta.</li><li><strong>Prueba con datos ficticios.</strong> Antes de cambiar de programa, comprueba el proceso sin datos reales de pacientes.</li><li><strong>Sigue las fuentes oficiales.</strong> Revisa el BOE y la sede de la Agencia Tributaria hasta que se publique la norma.</li></ol><p>Si trabajas en una especialidad concreta, tienes guías para <a href="https://pro.docfav.com/blog/verifactu-para-psicologos-guia">psicólogos</a>, <a href="https://pro.docfav.com/blog/verifactu-para-fisioterapeutas-guia">fisioterapeutas</a> y <a href="https://pro.docfav.com/blog/verifactu-para-dentistas-guia">dentistas</a>. Para el País Vasco y Navarra, mira la <a href="https://pro.docfav.com/blog/ticketbai-todo-lo-que-un-centro-de-salud-deberia-de-saber">guía de TicketBAI en centros de salud</a>. Si quieres el marco general, repasa la <a href="https://pro.docfav.com/blog/factura-medica">guía de factura médica</a>, la <a href="https://pro.docfav.com/blog/ley-antifraude-todo-lo-que-los-centros-de-salud-necesitais-saber">guía sobre ley antifraude y Verifactu</a> y la página de <a href="https://pro.docfav.com/verifactu-para-clinicas">Verifactu para clínicas</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-08ad37a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="08ad37a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Si estás valorando un programa para tu clínica, confirma qué modalidad de Verifactu ofrece y pide la documentación de la versión que vas a usar. Docfav reúne facturación, agenda, historiales y documentos en un solo software para clínicas: solicita una demo gratis y comprueba si encaja con tu consulta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-5a6658b elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="5a6658b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-030e21b elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="030e21b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes sobre el aplazamiento de Verifactu</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-52522f6 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="52522f6" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-b14202a elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="b14202a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1850" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1850" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuándo se ha aplazado Verifactu? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1850" class="elementor-element elementor-element-283d261 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="283d261" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-d133d59 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="d133d59" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El 5 de octubre de 2026 el Ministerio de Hacienda comunicó la previsión de aplazar las obligaciones pendientes hasta octubre de 2028. Todavía no hay una norma publicada que lo formalice.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1851" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1851" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuándo es obligatorio Verifactu? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1851" class="elementor-element elementor-element-01fe6fb e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="01fe6fb" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-6458169 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6458169" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Según la normativa vigente, antes del 1 de enero de 2027 para contribuyentes del Impuesto sobre Sociedades y antes del 1 de julio de 2027 para el resto. Si se aprueba la previsión, sería octubre de 2028.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1852" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1852" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Se ha prorrogado Verifactu? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1852" class="elementor-element elementor-element-3d0c4a1 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="3d0c4a1" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-120e7a6 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="120e7a6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Es una previsión del Ministerio, no una prórroga aprobada. Mientras no se publique la norma que la recoja, siguen vigentes las fechas de 2027.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1853" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="4" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1853" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Quién está exento de Verifactu? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1853" class="elementor-element elementor-element-e35cc16 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="e35cc16" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-6405a7a elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="6405a7a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No se aplica a quienes llevan los libros registro del IVA por el SII, y en el País Vasco y Navarra rigen sus normas forales. Ser profesional sanitario o tener servicios exentos de IVA no te excluye por sí solo.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-92b7a05 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="92b7a05" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1530" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1530" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puedo seguir facturando con Excel o Word? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1530" class="elementor-element elementor-element-fd5b035 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="fd5b035" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-3f031b4 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="3f031b4" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No hay una regla general que permita responderlo por el nombre del programa. Depende de las funciones del sistema y de cómo se use para expedir facturas; consulta tu caso con tu asesoría.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1531" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1531" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué pasa si no me adhiero a Verifactu? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1531" class="elementor-element elementor-element-998a18d e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="998a18d" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-f744ce8 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f744ce8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Enviar los registros a la Agencia Tributaria (VERI*FACTU) es voluntario, pero el sistema debe cumplir el reglamento. La ley prevé una sanción de 50.000 euros por ejercicio por tener sistemas no certificados o alterados, cuando la obligación sea exigible.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1532" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1532" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Verifactu es lo mismo que la factura electrónica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1532" class="elementor-element elementor-element-e9bde35 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="e9bde35" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-baf584d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="baf584d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No. Verifactu regula el programa de facturación; la factura electrónica obliga a emitir y recibir facturas en formato electrónico entre empresarios y profesionales, con fechas propias (octubre de 2027 y 2028).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1533" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="4" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1533" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Quién no está obligado a emitir factura electrónica? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1533" class="elementor-element elementor-element-9ac8906 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="9ac8906" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-2a58f1c elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="2a58f1c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La obligación general se refiere a las relaciones entre empresarios y profesionales (artículo 2 bis de la Ley 56/2007). Las facturas a pacientes particulares no entran en esa obligación general; consulta con tu asesoría cómo te afecta en tu caso.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-c83a4f3 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="c83a4f3" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-894883c elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="894883c" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/imgi_152_profile_photo.jpg" alt="Imagen de Iñigo Ardanza" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<div class="elementor-author-box__name">
							Iñigo Ardanza						</div>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Co-fundador y CEO de Docfav. Especialista en gestión y digitalización de clínicas sanitarias.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-55e097a elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="55e097a" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Consulta de psicología online: requisitos y cómo montarla</title>
		<link>https://pro.docfav.com/blog/consulta-psicologia-online</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Lohizune Loroño]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 13 Oct 2026 13:46:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Marketing Médico]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://pro.docfav.com/?p=17035</guid>

					<description><![CDATA[Qué necesitas para montar una consulta de psicología online en España: requisitos profesionales, protección de datos, plataforma de videollamada y consentimiento.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="17035" class="elementor elementor-17035" data-elementor-post-type="post">
				<div class="elementor-element elementor-element-1b621d1 e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="1b621d1" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-c5c2ce0 blogImage elementor-widget elementor-widget-image" data-id="c5c2ce0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="image.default">
															<img loading="lazy" decoding="async" width="800" height="533" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/consulta-psicologia-online.webp" class="attachment-large size-large wp-image-17044" alt="Persona en una sesión de terapia psicológica online por videollamada" srcset="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/consulta-psicologia-online.webp 1400w, https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/10/consulta-psicologia-online-768x512.webp 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" />															</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-cb7ef7d e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="cb7ef7d" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-4662da2 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4662da2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h1 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Consulta de psicología online: requisitos y cómo montarla</h1>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-8d7999f elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-post-info" data-id="8d7999f" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="post-info.default">
							<ul class="elementor-inline-items elementor-icon-list-items elementor-post-info">
								<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-bc8faba elementor-inline-item" itemprop="author">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-user" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h352c26.5 0 48-21.5 48-48v-41.6c0-74.2-60.2-134.4-134.4-134.4z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-author">
										Lohizune Loroño					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-f51e652 elementor-inline-item" itemprop="datePublished">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-calendar" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M12 192h424c6.6 0 12 5.4 12 12v260c0 26.5-21.5 48-48 48H48c-26.5 0-48-21.5-48-48V204c0-6.6 5.4-12 12-12zm436-44v-36c0-26.5-21.5-48-48-48h-48V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H160V12c0-6.6-5.4-12-12-12h-40c-6.6 0-12 5.4-12 12v52H48C21.5 64 0 85.5 0 112v36c0 6.6 5.4 12 12 12h424c6.6 0 12-5.4 12-12z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-date">
										<time>octubre 13, 2026</time>					</span>
								</li>
				<li class="elementor-icon-list-item elementor-repeater-item-5c337b2 elementor-inline-item">
										<span class="elementor-icon-list-icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-clock" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M256,8C119,8,8,119,8,256S119,504,256,504,504,393,504,256,393,8,256,8Zm92.49,313h0l-20,25a16,16,0,0,1-22.49,2.5h0l-67-49.72a40,40,0,0,1-15-31.23V112a16,16,0,0,1,16-16h32a16,16,0,0,1,16,16V256l58,42.5A16,16,0,0,1,348.49,321Z"></path></svg>							</span>
									<span class="elementor-icon-list-text elementor-post-info__item elementor-post-info__item--type-custom">
										6 min de lectura					</span>
								</li>
				</ul>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c36210e elementor-widget elementor-widget-html" data-id="c36210e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="html.default">
					<div style="background:#F4F8FF;border-left:4px solid #0d9589;border-radius:8px;padding:18px 22px;margin:8px 0 20px;font-family:inherit"><p style="margin:0 0 8px;font-weight:700;font-size:17px">Puntos clave</p><ul style="margin:0;padding-left:20px;font-size:15px;line-height:1.7"><li>Necesitas titulación sanitaria, colegiación y seguro de responsabilidad civil.</li><li>Usa una plataforma segura y firma contrato con el proveedor.</li><li>Informa al paciente y recoge su consentimiento antes de empezar.</li><li>Acuerda qué hacer si se corta la conexión.</li><li>La guía de telepsicología del COP recoge buenas prácticas.</li></ul></div>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ac7ec17 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="ac7ec17" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Atender a pacientes por videollamada es una opción cada vez más habitual en psicología. Pero una <strong>consulta de psicología online</strong> exige los mismos requisitos profesionales que una presencial, y algunos más: seguridad de los datos, consentimiento informado específico y un protocolo claro si algo falla.</p><p>En esta guía tienes los requisitos, los pasos para montarla, cómo elegir la plataforma y cómo facturar las sesiones. Si ya tienes la consulta, repasa también la <a href="/blog/seguridad-terapia-online">seguridad en la terapia online</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-fbb4127 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="fbb4127" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Requisitos profesionales para atender online</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-b2817dd elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="b2817dd" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Atender online no cambia lo que necesitas para ejercer:</p><ul><li><strong>Titulación habilitante:</strong> para el ámbito sanitario privado, el Grado en Psicología más el Máster en Psicología General Sanitaria, o la especialidad en Psicología Clínica (Ley 33/2011, disposición adicional séptima).</li><li><strong>Colegiación</strong> en el Colegio Oficial de Psicólogos.</li><li><strong>Seguro de responsabilidad civil</strong> o garantía equivalente (Ley 44/2003, art. 4.8.e) para el ejercicio privado.</li><li><strong>Alta en Hacienda y en el RETA</strong> si trabajas por cuenta propia. Lo tienes en la guía de <a href="/blog/psicologo-autonomo-requisitos">psicólogo autónomo: requisitos</a>.</li></ul>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-216167d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="216167d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">¿Necesitas autorización sanitaria para una consulta online?</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-42df0d9 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="42df0d9" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Las consultas de psicología están sujetas a autorización sanitaria previa de la comunidad autónoma (Real Decreto 1277/2003). Si atiendes solo online, el requisito concreto depende de la normativa autonómica, así que pregunta en la consejería de salud de tu comunidad antes de abrir. Hay más detalles sobre los trámites en la guía de <a href="/blog/psicologo-autonomo-requisitos">psicólogo autónomo</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-6ce48c8 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="6ce48c8" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Protección de datos en la terapia online</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-653a847 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="653a847" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Los datos que manejas en terapia son datos de salud, una categoría especial del RGPD (art. 9). Para una consulta online, esto implica:</p><ul><li><strong>Plataforma segura</strong> con medidas de seguridad adecuadas (art. 32 RGPD).</li><li><strong>Contrato de encargado del tratamiento</strong> con el proveedor, si trata datos de tus pacientes por tu cuenta (art. 28 RGPD), y saber dónde se almacenan los datos.</li><li><strong>Información al paciente</strong> sobre el tratamiento de sus datos (art. 13 RGPD).</li><li><strong>Registros bajo tu responsabilidad:</strong> el Código Deontológico del COP exige conservar los registros electrónicos en condiciones de seguridad y secreto que impidan el acceso a terceros (art. 46).</li><li><strong>No grabar</strong> las sesiones sin una base legal y sin informar antes al paciente.</li></ul><p>Tienes más detalle en la guía de <a href="/blog/seguridad-historias-clinicas-psicologia">seguridad de las historias clínicas en psicología</a>. Y deja constancia de este tratamiento en el <a href="https://pro.docfav.com/blog/registro-actividades-tratamiento-clinica">registro de actividades de tratamiento</a> de tu consulta.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-4241146 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="4241146" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Consentimiento informado en terapia online</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-90f7f16 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="90f7f16" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Antes de empezar, el paciente debe saber cómo será la terapia a distancia y aceptarlo. Conviene recoger por escrito:</p><ul><li>La modalidad (videollamada, teléfono) y la plataforma utilizada.</li><li>Los límites de la confidencialidad y cómo se protegen los datos.</li><li>Qué hacer si se corta la conexión, por ejemplo volver a conectar o continuar por teléfono.</li><li>Qué ocurre en una situación de crisis y cuándo se necesita atención presencial.</li><li>Los honorarios: el Código Deontológico indica informar previamente al cliente de su cuantía (art. 54).</li></ul><p>Tienes el contenido en la guía de <a href="/blog/consentimiento-informado-psicologia">consentimiento informado en psicología</a> y en <a href="/blog/consentimiento-informado-digital-clinica">consentimiento informado digital</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-2645fa2 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="2645fa2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Qué plataforma elegir para las sesiones</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a146fab elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a146fab" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>La plataforma es la pieza más sensible. Ten en cuenta:</p><ul><li>Que garantice la confidencialidad y que puedas firmar el contrato de encargado del tratamiento.</li><li>Que no dependa de aplicaciones de mensajería o redes sociales de uso personal para las sesiones.</li><li>Que se integre con tu agenda y tu historia clínica, para no copiar datos entre herramientas.</li><li>Que sea fácil para el paciente: un enlace, sin instalar nada complicado.</li></ul><p>Más criterios en la guía de <a href="/blog/mejores-software-para-psicologos">mejores software para psicólogos</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c862bef elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="c862bef" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cómo organizar las sesiones online</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-31743ff elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="31743ff" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<ul><li>Atiende desde un espacio privado, sin que terceros puedan oír la sesión, y pide lo mismo al paciente.</li><li>Comprueba la identidad del paciente al empezar y su ubicación, por si hay que activar un protocolo de urgencia.</li><li>Valora caso a caso si la modalidad online es adecuada: hay pacientes y situaciones que requieren atención presencial.</li><li>Acuerda con el paciente qué hacer si falla la tecnología.</li><li>Registra cada sesión en la historia clínica como en una consulta presencial.</li></ul><p>Para reducir las ausencias, tienes la guía de <a href="/blog/recordatorios-citas-medicas">recordatorios de citas médicas</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-d7c6b2e elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="d7c6b2e" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Guía de buenas prácticas de telepsicología</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-33dbc8d elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="33dbc8d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El Consejo General de la Psicología de España publicó en 2017 una guía para la práctica de la telepsicología, elaborada por su grupo de trabajo del ejercicio privado. Es un buen punto de partida para definir tu protocolo de atención a distancia. Comprueba en la web del Consejo General de la Psicología si hay una versión más reciente.</p><p>Si trabajas con niños, te servirá esta selección de <a href="https://pro.docfav.com/blog/material-psicologia-infantil">material para psicología infantil</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-98d655d elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="98d655d" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h3 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Cuánto cobrar y cómo facturar las sesiones online</h3>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-c20ca06 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="c20ca06" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>El precio de la sesión lo fijas tú: la ley prohíbe a los colegios profesionales establecer baremos o recomendaciones de honorarios (art. 14 de la Ley 2/1974), y el Código Deontológico exige informar al cliente de la cuantía antes de empezar (art. 54). Tienes un método de cálculo en la guía de <a href="/blog/psicologo-autonomo-requisitos">psicólogo autónomo</a>.</p><p>Para facturar, sigue las mismas reglas que en una sesión presencial. Los campos obligatorios, el IVA y el IRPF están en la guía de <a href="/blog/facturas-de-psicologos">facturas de psicólogos</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-95bfe15 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="95bfe15" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Un software para tu consulta de psicología online</h2>				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-1c11e56 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="1c11e56" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Un software de gestión te ahorra juntar varias herramientas: agenda, videollamada, historia clínica, consentimientos digitales y facturación en un solo lugar. <a href="https://pro.docfav.com/software-para-psicologos">Docfav para psicólogos</a> integra la videoconsulta con la agenda y la historia clínica. Si quieres comparar, consulta la <a href="/blog/mejores-software-para-psicologos">comparativa de los mejores software para psicólogos</a>.</p>								</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-a613cc6 elementor-widget elementor-widget-heading" data-id="a613cc6" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="heading.default">
					<h2 class="elementor-heading-title elementor-size-default">Preguntas frecuentes</h2>				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-afabcd8 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="afabcd8" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-497b276 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="497b276" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-7700" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7700" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Puedo ejercer como psicólogo solo online? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7700" class="elementor-element elementor-element-4c8b2e7 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="4c8b2e7" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-4422317 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="4422317" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí, siempre que cumplas los requisitos profesionales (titulación, colegiación y seguro). La autorización sanitaria del espacio de atención depende de la normativa de tu comunidad autónoma.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-7701" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7701" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Necesito un consentimiento específico para la terapia online? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7701" class="elementor-element elementor-element-51cb292 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="51cb292" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-57ae172 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="57ae172" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Sí. Conviene recoger por escrito la modalidad, los límites de la confidencialidad, qué hacer si falla la conexión y cómo se actúa en una crisis, además de informar sobre el tratamiento de datos.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-7702" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-7702" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué plataforma puedo usar? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-7702" class="elementor-element elementor-element-a21a354 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="a21a354" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-53d61c0 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="53d61c0" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Una plataforma que garantice la confidencialidad y con la que puedas firmar un contrato de encargado del tratamiento. Evita aplicaciones de uso personal sin garantías.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-9bdd5e1 elementor-widget elementor-widget-n-accordion" data-id="9bdd5e1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="nested-accordion.default">
							<div class="e-n-accordion" aria-label="Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys">
						<details id="e-n-accordion-item-1630" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="1" tabindex="0" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1630" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Se pueden grabar las sesiones? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1630" class="elementor-element elementor-element-46f1f5f e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="46f1f5f" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-bf1cc5b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="bf1cc5b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No es lo habitual: una grabación es un dato de salud y exige una base legal y que el paciente esté informado antes.</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1631" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="2" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1631" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Cuánto cobrar por una sesión online? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1631" class="elementor-element elementor-element-976f71c e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="976f71c" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-7ac9443 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="7ac9443" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>No hay tarifa oficial: la ley prohíbe a los colegios establecer baremos y la fijas tú, informando al paciente antes de empezar (Código Deontológico, art. 54).</p>								</div>
				</div>
					</details>
						<details id="e-n-accordion-item-1632" class="e-n-accordion-item" >
				<summary class="e-n-accordion-item-title" data-accordion-index="3" tabindex="-1" aria-expanded="false" aria-controls="e-n-accordion-item-1632" >
					<span class='e-n-accordion-item-title-header'><h3 class="e-n-accordion-item-title-text"> ¿Qué hago si el paciente tiene una crisis durante la sesión? </h3></span>
							<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>
			<span class='e-opened' ><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-up" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z"></path></svg></span>
			<span class='e-closed'><svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fas-angle-down" viewBox="0 0 320 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M143 352.3L7 216.3c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l22.6-22.6c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l96.4 96.4 96.4-96.4c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-136 136c-9.2 9.4-24.4 9.4-33.8 0z"></path></svg></span>
		</span>

						</summary>
				<div role="region" aria-labelledby="e-n-accordion-item-1632" class="elementor-element elementor-element-df8723f e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="df8723f" data-element_type="container" data-e-type="container">
				<div class="elementor-element elementor-element-dab4091 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="dab4091" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
									<p>Por eso se recoge en el consentimiento el protocolo de crisis y se comprueba la ubicación del paciente al empezar. Si la situación lo requiere, hay que derivar a atención presencial o de urgencias.</p>								</div>
				</div>
					</details>
					</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-96ece44 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button" data-id="96ece44" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="button.default">
										<a class="elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm" href="https://docfav.pipedrive.com/scheduler/1Rqvlli61/demostracion-docfav" target="_blank" rel="noopener">
						<span class="elementor-button-content-wrapper">
									<span class="elementor-button-text">Solicitar demo gratis</span>
					</span>
					</a>
								</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-31c6156 e-con-full e-flex e-con e-child" data-id="31c6156" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}">
				<div class="elementor-element elementor-element-d522cc2 elementor-author-box--layout-image-left elementor-author-box--align-left elementor-author-box--avatar-yes elementor-author-box--name-yes elementor-author-box--biography-yes elementor-author-box--link-no elementor-widget elementor-widget-author-box" data-id="d522cc2" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="author-box.default">
							<div class="elementor-author-box">
							<div  class="elementor-author-box__avatar">
					<img decoding="async" src="https://pro.docfav.com/wp-content/uploads/2026/06/psicologa-400x400.webp" alt="Imagen de Lohizune Loroño" loading="lazy">
				</div>
			
			<div class="elementor-author-box__text">
									<div >
						<span class="elementor-author-box__name">
							Lohizune Loroño						</span>
					</div>
				
									<div class="elementor-author-box__bio">
						Psicóloga General Sanitaria con más de 10 años de experiencia. Especialista en terapia cognitivo-conductual y sistémica. Colaboradora del blog de Docfav.					</div>
				
							</div>
		</div>
						</div>
				</div>
				<div class="elementor-element elementor-element-ccffad1 elementor-share-buttons--view-icon-text elementor-share-buttons--skin-gradient elementor-share-buttons--shape-square elementor-grid-0 elementor-share-buttons--color-official elementor-widget elementor-widget-share-buttons" data-id="ccffad1" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="share-buttons.default">
							<div class="elementor-grid" role="list">
								<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_facebook" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en facebook">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-facebook" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Facebook									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_twitter" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en twitter">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-twitter" viewBox="0 0 512 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M459.37 151.716c.325 4.548.325 9.097.325 13.645 0 138.72-105.583 298.558-298.558 298.558-59.452 0-114.68-17.219-161.137-47.106 8.447.974 16.568 1.299 25.34 1.299 49.055 0 94.213-16.568 130.274-44.832-46.132-.975-84.792-31.188-98.112-72.772 6.498.974 12.995 1.624 19.818 1.624 9.421 0 18.843-1.3 27.614-3.573-48.081-9.747-84.143-51.98-84.143-102.985v-1.299c13.969 7.797 30.214 12.67 47.431 13.319-28.264-18.843-46.781-51.005-46.781-87.391 0-19.492 5.197-37.36 14.294-52.954 51.655 63.675 129.3 105.258 216.365 109.807-1.624-7.797-2.599-15.918-2.599-24.04 0-57.828 46.782-104.934 104.934-104.934 30.213 0 57.502 12.67 76.67 33.137 23.715-4.548 46.456-13.32 66.599-25.34-7.798 24.366-24.366 44.833-46.132 57.827 21.117-2.273 41.584-8.122 60.426-16.243-14.292 20.791-32.161 39.308-52.628 54.253z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										Twitter									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
									<div class="elementor-grid-item" role="listitem">
						<div class="elementor-share-btn elementor-share-btn_linkedin" role="button" tabindex="0" aria-label="Compartir en linkedin">
															<span class="elementor-share-btn__icon">
								<svg aria-hidden="true" class="e-font-icon-svg e-fab-linkedin" viewBox="0 0 448 512" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><path d="M416 32H31.9C14.3 32 0 46.5 0 64.3v383.4C0 465.5 14.3 480 31.9 480H416c17.6 0 32-14.5 32-32.3V64.3c0-17.8-14.4-32.3-32-32.3zM135.4 416H69V202.2h66.5V416zm-33.2-243c-21.3 0-38.5-17.3-38.5-38.5S80.9 96 102.2 96c21.2 0 38.5 17.3 38.5 38.5 0 21.3-17.2 38.5-38.5 38.5zm282.1 243h-66.4V312c0-24.8-.5-56.7-34.5-56.7-34.6 0-39.9 27-39.9 54.9V416h-66.4V202.2h63.7v29.2h.9c8.9-16.8 30.6-34.5 62.9-34.5 67.2 0 79.7 44.3 79.7 101.9V416z"></path></svg>							</span>
																						<div class="elementor-share-btn__text">
																			<span class="elementor-share-btn__title">
										LinkedIn									</span>
																	</div>
													</div>
					</div>
						</div>
						</div>
					</div>
				</div>
				</div>
		]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
